Xrapovikli mexanizm
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 246-b. — ziyouz.com
Xrapovikli mexanizm XRAPOVIKLI MEXANIZM, xrapovik — maşinalar (velosiped, stanoklar, çiğirlar va b.)da ilgarilamaaylanma harakatni bir yönalişdagi uzuq aylanma harakatga özgartiriş uçun möljallangan tişli mexanizm. Vazifasi maşinalardagi iş organining teskari tomonga aylanib ketişiga yöl qöymaslik. Asosiy kismlari: bir tomonlama qiya tişli ğildirakça (xrapovik), tirak tilça (sobaçka), yetakçi ri v. çag, öq, qöşim 2 ' ça tirak tilça. Yetakçi riçagsoat mili yönalişiga teskari yönalişda harakatlanganda tirak tilça xrapovikni muayyan burçakka buradi. Riçag teskari yönalişda harakatlanganda tirak tilça bir yoki bir neça tişga sirpanib ötadi. Qöşimça tirak tilça esa xrapovikning teskari tomonga aylanişiga imkon bermaydi. X.m. yuk kötariş maşinalarida çiğir (lebyodka) barabanining yuk ta'sirida teskari tomonga özözidan aylanib ketişiga yöl köymaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХРАПОВИКЛИ МЕХАНИЗМ, храповик — машиналар (велосипед, станоклар, чиғирлар ва б.)да илгариламаайланма ҳаракатни бир йўналишдаги узуқ айланма ҳаракатга ўзгартириш учун мўлжалланган тишли механизм. Вазифаси машиналардаги иш органининг тескари томонга айланиб кетишига йўл қўймаслик. Асосий кисмлари: бир томонлама қия тишли ғилдиракча (храповик), тирак тилча (собачка), етакчи ри v. чаг, ўқ, қўшим 2 ‘ ча тирак тилча. Етакчи ричагсоат мили йўналишига тескари йўналишда ҳаракатланганда тирак тилча храповикни муайян бурчакка буради. Ричаг тескари йўналишда ҳаракатланганда тирак тилча бир ёки бир неча тишга сирпаниб ўтади. Қўшимча тирак тилча эса храповикнинг тескари томонга айланишига имкон бермайди. Х.м. юк кўтариш машиналарида чиғир (лебёдка) барабанининг юк таъсирида тескари томонга ўзўзидан айланиб кетишига йўл кўймайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.