Xrizokolla
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 248-b. — ziyouz.com
Xrizokolla (yun. chrysos — oltin va kolla — yelim; qadimda oltin buyumlarni kavşarlaşda işlatilgan) — silikatlar guruhiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi Cug[Si4O10]2(OH)12nH2O. Romb singoniyada kristallanadi. Kriptokristall, kurtaksimon, uzum boşidek, tuproqsimon, pöstloqsimon agregatlar hosil qiladi. Havo rang, havo rangyaşil, kök, qönğir, qora xillari ma'lum. Qattiqligi 2—4, ziçligi 2,2—2,3 g/ sm3. Yoriqlarni, şuningdek, kvars, piroksen donalari orasini yupqa parda kabi töddirib turadi. X. mis konlarining oksidlaniş zonasida keng tarkdlgan mineral bulib, mis rudalarini qidirişda darakçi hisoblanadi. Quruq, issiq ikdimli joylarda keng tarqalgan. Uning malaxit, azurit, serussit, kalsit va b. minerallar örnida paydo bölgan psevdomorfozalari bor. X. xorijda Çili, AQŞ, RF (Ural, Baykal orti), Qrzoğistondagi konlarda uçraydi. Örta Osiyoda X. kdsimdan ma'lum. Özbekistonda Qalmoqqir, Qörğoşinkon, Qöytoş va Oltintopgan konlarida mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХРИЗОКОЛЛА (юн. chrysos — олтин ва kolla — елим; қадимда олтин буюмларни кавшарлашда ишлатилган) — силикатлар гуруҳига мансуб минерал. Кимёвий таркиби Cug[Si4O10]2(OH)12nH2O. Ромб сингонияда кристалланади. Криптокристалл, куртаксимон, узум бошидек, тупроқсимон, пўстлоқсимон агрегатлар ҳосил қилади. Ҳаво ранг, ҳаво рангяшил, кўк, қўнғир, қора хиллари маълум. Қаттиқлиги 2—4, зичлиги 2,2—2,3 г/ см3. Ёриқларни, шунингдек, кварц, пироксен доналари орасини юпқа парда каби тўддириб туради. X. мис конларининг оксидланиш зонасида кенг таркдлган минерал булиб, мис рудаларини қидиришда даракчи ҳисобланади. Қуруқ, иссиқ икдимли жойларда кенг тарқалган. Унинг малахит, азурит, церуссит, кальцит ва б. минераллар ўрнида пайдо бўлган псевдоморфозалари бор. X. хорижда Чили, АҚШ, РФ (Урал, Байкал орти), Қрзоғистондаги конларда учрайди. Ўрта Осиёда X. кдцимдан маълум. Ўзбекистонда Қалмоққир, Қўрғошинкон, Қўйтош ва Олтинтопган конларида мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.