Xromşpinelidlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 255–256-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 80%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Xromşpinelidlar XROMŞPINELIDLAR, xromşpinellar — murakkab oksidlar kiçik sinfining şpinelidlar guruhiga mansub minerallari; doimiy tarkibga ega bölmagan qattiq eritmalar sistemasi. Kimyoviy tarkibi (Mg, Fe)(Cr, Al, Fe, Ti)2O4. X. 20 ga yaqin mineral va ularning turlarini öz içiga oladi. Asosiy minerallari: magnoxromit, xrompikotit, alyumoxromit. Sof xromit FeCr2O4 kam uçraydi, meteoritlardagina topilgan. X.da V, Ti, Mg, Zn izomorf aralaşmalari bor. Ti ning kupligi xromli ulveşpinel va ilmenitning mikroqöşimçalari bilan boğliq. Tarkibida Fe köp bölgan X. ferrimagnetiklardir. X. köpinça platina guruhi minerallarining mexanik aralaşmasini taşkil qiladi. Kub singoniyada kristallanadi. Odatda, kora donador massalar, ba'zan oktaedr şaklidagi mayda kristallar holida uçraydi. Rangi qora, qönğirqora. Metalldek yaltiroq. Qattikligi 5,5— 7,5, ziçligi 4,2—5,1 g/sm3. X. konlari, asosan, ultraasosli magmatik jinslar bilan boğliq. Undan taşqari, talk va xloritli slanetslar, dolomitlar, temirli meteoritlar va oy bazaltlarida uçraydi. Soçmalarda turğun holatda böladi. Yirik konlari JAR, Braziliya, Albaniya, Turkiya, RF (Ural) va Qozoğiston jan. ida mavjud. X. xrom rudayaariiint asosiy minerallaridir. Sun'iy X. (xromli ferritlar)dan radioelektronika, hisoblaş texnikasi va b.da foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХРОМШПИНЕЛИДЛАР, хромшпинеллар — мураккаб оксидлар кичик синфининг шпинелидлар гуруҳига мансуб минераллари; доимий таркибга эга бўлмаган қаттиқ эритмалар системаси. Кимёвий таркиби (Mg, Fe)(Cr, Al, Fe, Ti)2O4. X. 20 га яқин минерал ва уларнинг турларини ўз ичига олади. Асосий минераллари: магнохромит, хромпикотит, алюмохромит. Соф хромит FeCr2O4 кам учрайди, метеоритлардагина топилган. Х.да V, Ti, Mg, Zn изоморф аралашмалари бор. Ti нинг куплиги хромли ульвешпинел ва ильменитнинг микроқўшимчалари билан боғлиқ. Таркибида Fe кўп бўлган X. ферримагнетиклардир. X. кўпинча платина гуруҳи минералларининг механик аралашмасини ташкил қилади. Куб сингонияда кристалланади. Одатда, кора донадор массалар, баъзан октаэдр шаклидаги майда кристаллар ҳолида учрайди. Ранги қора, қўнғирқора. Металлдек ялтироқ. Қаттиклиги 5,5— 7,5, зичлиги 4,2—5,1 г/см3. X. конлари, асосан, ультраасосли магматик жинслар билан боғлиқ. Ундан ташқари, тальк ва хлоритли сланецлар, доломитлар, темирли метеоритлар ва ой базальтларида учрайди. Сочмаларда турғун ҳолатда бўлади. Йирик конлари ЖАР, Бразилия, Албания, Туркия, РФ (Урал) ва Қозоғистон жан. ида мавжуд. X. хром рудаяарииинт асосий минералларидир. Сунъий X. (хромли ферритлар)дан радиоэлектроника, ҳисоблаш техникаси ва б.да фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.