Xronika
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 256-b. — ziyouz.com
Xronika (yun. chronika — yilnoma) — 1) adabiy janr. Voqealarning tarixan izçil bayonini uz içiga oladi. X.da vaqt tarixiy jarayonning subyekti tarzida aks etadi. X. syujeti vaktning uzgarişi ta'sirida uyuştiriladi, asar voqealari va personajlar takdiri vaqtga boğliq holda özgaradi. X. syujetini real tarixiy vaqtdan boşlangan voqealar sur'ati, davomiyligi, tartibi va ritmi taşkil etadi. X. dastlab miflar va epik syujetlarning tarixiy asosini belgilovçi unsurlar şaklida namoyon bölgan. Qad. Injil kitoblarida va island sagalarida X.dan foydalanilgan. Örta asrlarda X. mustaqil tarixiy janr— yilnomalarda köp uçraydi. Uyğoniş davridan boşlab X. materiallaridan badiiy maqsadlarda foydalaniladi. Şekspir dramalarida X. unsurlari işlatilgan. Keyinroq xronikal bayon usullarini qöllaş estetik ma'no kasb etdi. 20-a. da epik usul taraqqiyoti bilan boğliq holda va adabiyotning hujjatlilikka intilişi tufayli X. keng avj oldi (mas, S.Ayniyning «Qullar» romani va b.); 2) vaqtli matbuotda, radio, televideniye, kinoda siyosiy, xujalik, madaniy va b. hayotga oid kundalik voqealarni axborot tarzida yorituvçi material.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХРОНИКА (юн. chronika — йилнома) — 1) адабий жанр. Воқеаларнинг тарихан изчил баёнини уз ичига олади. Х.да вақт тарихий жараённинг субъекти тарзида акс этади. X. сюжети вактнинг узгариши таъсирида уюштирилади, асар воқеалари ва персонажлар такдири вақтга боғлиқ ҳолда ўзгаради. X. сюжетини реал тарихий вақтдан бошланган воқеалар суръати, давомийлиги, тартиби ва ритми ташкил этади. X. дастлаб мифлар ва эпик сюжетларнинг тарихий асосини белгиловчи унсурлар шаклида намоён бўлган. Қад. Инжил китобларида ва исланд сагаларида Х.дан фойдаланилган. Ўрта асрларда X. мустақил тарихий жанр— йилномаларда кўп учрайди. Уйғониш давридан бошлаб X. материалларидан бадиий мақсадларда фойдаланилади. Шекспир драмаларида X. унсурлари ишлатилган. Кейинроқ хроникал баён усулларини қўллаш эстетик маъно касб этди. 20-а. да эпик усул тараққиёти билан боғлиқ ҳолда ва адабиётнинг ҳужжатлиликка интилиши туфайли X. кенг авж олди (мас, С.Айнийнинг «Қуллар» романи ва б.); 2) вақтли матбуотда, радио, телевидение, кинода сиёсий, хужалик, маданий ва б. ҳаётга оид кундалик воқеаларни ахборот тарзида ёритувчи материал.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.