Xronograf
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 256-b. — ziyouz.com
Xronograf (xron... va ...graf) — qisqa vaqt oraliqlarini ölçaş va biron bir voqeaning sodir böliş vaqtini aniq qayd qiliş uçun möljallangan asbob. Qayd qiliş anikligi 0,001 s. Qayd qiliş usuliga köra, yozma (qoğoz lentaga çiziqlar çizadi), bosma (çop qiluvçi) va foto (fotoplyonkaga suratga tuşiruvçi) turlarga bölinadi. Yozma X.da voqeaning sodir böliş payti bir tekis harakatlanib turuvçi qoğoz lentaga öziga xos tuzilişdagi perolar yordamida qayd qilinadi. Bosma X.da perolar örniga igna işlatiladi. Bunday X.da 4 ta aylanuvçi disk bölib, ularning gardişida soat, minut, sekund va sekund uluşlari kursatiladi, uluşlar doirasi 1 sekundda, sekundlar doirasi 1 minutda, minutlar doirasi 1 soatda va soatlar doirasi 24 soatda bir marta aylanadi. Qayd qilinadigan vaqt yozuv maşinkasi lentasi orqali qoğoz lentaga bosiladi. Foto X.da vaqtni körsatuvçi doiralarning ma'lum kdemi çaknovçi lampa yoruğligi yordamida fotoplyonkaga tuşiriladi. Astronomiya, geodeziya, aviatsiya va dengiz navigatsiyasida aniq soat — xronometrdan foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХРОНОГРАФ (хрон... ва ...граф) — қисқа вақт оралиқларини ўлчаш ва бирон бир воқеанинг содир бўлиш вақтини аниқ қайд қилиш учун мўлжалланган асбоб. Қайд қилиш аниклиги 0,001 с. Қайд қилиш усулига кўра, ёзма (қоғоз лентага чизиқлар чизади), босма (чоп қилувчи) ва фото (фотоплёнкага суратга туширувчи) турларга бўлинади. Ёзма Х.да воқеанинг содир бўлиш пайти бир текис ҳаракатланиб турувчи қоғоз лентага ўзига хос тузилишдаги перолар ёрдамида қайд қилинади. Босма Х.да перолар ўрнига игна ишлатилади. Бундай Х.да 4 та айланувчи диск бўлиб, уларнинг гардишида соат, минут, секунд ва секунд улушлари курсатилади, улушлар доираси 1 секундда, секундлар доираси 1 минутда, минутлар доираси 1 соатда ва соатлар доираси 24 соатда бир марта айланади. Қайд қилинадиган вақт ёзув машинкаси лентаси орқали қоғоз лентага босилади. Фото Х.да вақтни кўрсатувчи доираларнинг маълум кдеми чакновчи лампа ёруғлиги ёрдамида фотоплёнкага туширилади. Астрономия, геодезия, авиация ва денгиз навигациясида аниқ соат — хронометрдан фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.