Xuayxe
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 258-b. — ziyouz.com
Xuayxe — Xitoyning şarqiy qismidagi dare. Uz. 813 km, havzasining mayd. 187 ming km2. Asosan, Buyuk Xitoy tekisligidan oqadi. Örtaça suv sarfi 1000 m3/sek., eng yuqorisi 10— 13 ming m3/sek. Yezda toşadi. Dare juda köp oqiziq keltiradi, bu esa özanining kutarilişiga olib keladi. Natijada suv toşqini xavfi kuçayadi. Falokatli toşqinlardan saklaniş uçun suv omborlari va qirğoklariga dambalar qurilgan. Kanallar orqali Sariq dengiz, Yanszi va Xuanxe daryolari bilan boğlangan. Suğorişda keng foydalaniladi. Quyi qismida kema qatnaydi. X. vodiysi Xitoyning muhim q.x. rayonlaridan biri. Dare böyida Xuaynan va Benbu ş.lari joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХУАЙХЭ — Хитойнинг шарқий қисмидаги даре. Уз. 813 км, ҳавзасининг майд. 187 минг км2. Асосан, Буюк Хитой текислигидан оқади. Ўртача сув сарфи 1000 м3/сек., энг юқориси 10— 13 минг м3/сек. Езда тошади. Даре жуда кўп оқизиқ келтиради, бу эса ўзанининг кутарилишига олиб келади. Натижада сув тошқини хавфи кучаяди. Фалокатли тошқинлардан сакланиш учун сув омборлари ва қирғокларига дамбалар қурилган. Каналлар орқали Сариқ денгиз, Янцзи ва Хуанхэ дарёлари билан боғланган. Суғоришда кенг фойдаланилади. Қуйи қисмида кема қатнайди. X. водийси Хитойнинг муҳим қ.х. районларидан бири. Даре бўйида Хуайнань ва Бэнбу ш.лари жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.