Xudbinlik
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 261-b. — ziyouz.com
Xudbinlik — uz manfaatini boşqa kişilar manfaatidan yuqori qöyiş. Salbiy axloqiy sifat deb baholanadi. X. manfaatparastlik va şaxsiyatparastlikni öz içiga oladi. Xudbin odam öz manfaati yölida heç kimni, heç bir jamoani, heç qanday jamiyatni tan olmaydi. X. jumardlik (olijanoblik)ning aksi. X.ni şaxsning öziga bölgan muhabbati bilan çalkaştirmaslik lozim. Imom Ğazoliy muhabbatning 5 turi haqida fikr yuritib, insonning öziga, özining a'zolariga, salomatligiga bölgan muhabbatini birinçi öringa qöyadi. Uningça, bu muhabbat Alloh, otaona, qarindoşuruğ, dustbirodar, muhtojehtiyojmandlar xizmatida bölişga imkon yaratuvçi vosita hisoblanadi. X. muhabbat hissiga emas, nafsga, hirsga asoslanadi, özini adolatsizlik, insofsizlik, berahmlik kabi illatlarda namoyon etadi. Jumardlik hammaning ham qölidan kelavermaydi, lekin insonning öziga bölgan muhabbati, boşqalarda ham öziga şunday muhabbat borligini inkor etmaslik kerak, bu qoida buzilgan joydan X. boşlanadi.
X. avvalo özini özi sakdaşning tabiiy instinkti sifatida paydo bölganligini e'tirof etiş lozim.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХУДБИНЛИК — уз манфаатини бошқа кишилар манфаатидан юқори қўйиш. Салбий ахлоқий сифат деб баҳоланади. X. манфаатпарастлик ва шахсиятпарастликни ўз ичига олади. Худбин одам ўз манфаати йўлида ҳеч кимни, ҳеч бир жамоани, ҳеч қандай жамиятни тан олмайди. X. жумардлик (олижаноблик)нинг акси. Х.ни шахснинг ўзига бўлган муҳаббати билан чалкаштирмаслик лозим. Имом Ғазолий муҳаббатнинг 5 тури ҳақида фикр юритиб, инсоннинг ўзига, ўзининг аъзоларига, саломатлигига бўлган муҳаббатини биринчи ўринга қўяди. Унингча, бу муҳаббат Аллоҳ, отаона, қариндошуруғ, дустбиродар, муҳтожэҳтиёжмандлар хизматида бўлишга имкон яратувчи восита ҳисобланади. X. муҳаббат ҳиссига эмас, нафсга, ҳирсга асосланади, ўзини адолатсизлик, инсофсизлик, бераҳмлик каби иллатларда намоён этади. Жумардлик ҳамманинг ҳам қўлидан келавермайди, лекин инсоннинг ўзига бўлган муҳаббати, бошқаларда ҳам ўзига шундай муҳаббат борлигини инкор этмаслик керак, бу қоида бузилган жойдан X. бошланади.
X. аввало ўзини ўзи сакдашнинг табиий инстинкти сифатида пайдо бўлганлигини эътироф этиш лозим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.