Xums
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 269-b. — ziyouz.com
Xums (arab. — beşdan bir) —islom an'anasida musulmon qöşinlari qölga tuşirgan öljalarining (q. Ğanimat) beşdan bir qismi. Uni avval Muhammad (sav) ixtiyoriga, keyinçalik xalifalar xazinasiga (q. Bayt ulmol) ajratilgan, qolgan qismini harbiy boşliqyaar özlari va laşkarlarga taqsimlaganlar. Bu qoida ilk islom davridayoq Qur'on oyatlarida (8: 42) bayon etilgan va şu asosida amalga kiritilgan, u örta asrlarda barça musulmon mamlakatlarida qöllanilgan. X. sifatida töplangan mablağlarning beşdan bir qismi avval Muhammad (sav) va uning avlodlarini ta'minlaşga, şuningdek, qöşinlar xarajatlariga sarflagan. Xalifalar va keyingi hukmronlar davrida X. xazinaga tuşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХУМС (араб. — бешдан бир) —ислом анъанасида мусулмон қўшинлари қўлга туширган ўлжаларининг (қ. Ғанимат) бешдан бир қисми. Уни аввал Муҳаммад (сав) ихтиёрига, кейинчалик халифалар хазинасига (қ. Байт улмол) ажратилган, қолган қисмини ҳарбий бошлиқяар ўзлари ва лашкарларга тақсимлаганлар. Бу қоида илк ислом давридаёқ Қуръон оятларида (8: 42) баён этилган ва шу асосида амалга киритилган, у ўрта асрларда барча мусулмон мамлакатларида қўлланилган. X. сифатида тўпланган маблағларнинг бешдан бир қисми аввал Муҳаммад (сав) ва унинг авлодларини таъминлашга, шунингдек, қўшинлар харажатларига сарфлаган. Халифалар ва кейинги ҳукмронлар даврида X. хазинага тушган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.