Yadro
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 6-b. — ziyouz.com
Yadro — köpçilik bir hujayrali va hamma köp hujarayli organizmlar hujayralarining asosiy tarkibiy qismi. Ya.ning bölişi yoki bölmasligiga binoan, organizmlar eukariotlar va prokariotlarp ajratiladi. Prokariotlar hujayrasida irsiy modda DNK sitoplazmadan çegaralanmagan, bir qança organoidlar bölmaydi. Eukariotlar hujayrasida DNK saklovçi strukturalar — xromosomalar va mitoxondriyalar bor. Genlardagi irsiy axborot orqali Ya. hujayrada oqsil sintezi, morfologik va fiziologik jarayonlarni boşqaradi. Ya. bilan sitoplazma örtasida uzluksiz moddalar almaşinuvi sodir bölib turadi. Ya.ni hayvon hujayralarida Ya.Purkinye (1825), ösimlik hujayralarida R.Broun (1831 — 33) kaşf etişgan. Hujayralarda Ya. bitta yoki köp bölişi mumkin. Ya. sitoplazmadan 2 qavat membrana bilan ajralgan; taşqi membranasida ribosomalar joylaşadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯДРО — кўпчилик бир ҳужайрали ва ҳамма кўп ҳужарайли организмлар ҳужайраларининг асосий таркибий қисми. Я.нинг бўлиши ёки бўлмаслигига биноан, организмлар эукариотлар ва прокариотларп ажратилади. Прокариотлар ҳужайрасида ирсий модда ДНК цитоплазмадан чегараланмаган, бир қанча органоидлар бўлмайди. Эукариотлар ҳужайрасида ДНК сакловчи структуралар — хромосомалар ва митохондриялар бор. Генлардаги ирсий ахборот орқали Я. ҳужайрада оқсил синтези, морфологик ва физиологик жараёнларни бошқаради. Я. билан цитоплазма ўртасида узлуксиз моддалар алмашинуви содир бўлиб туради. Я.ни ҳайвон ҳужайраларида Я.Пуркинье (1825), ўсимлик ҳужайраларида Р.Броун (1831 — 33) кашф этишган. Ҳужайраларда Я. битта ёки кўп бўлиши мумкин. Я. цитоплазмадан 2 қават мембрана билан ажралган; ташқи мембранасида рибосомалар жойлашади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.