Yadro elektronikasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 12-b. — ziyouz.com
Yadro elektronikasi — yadro fizikasida qöllaniladigan elektronika usullari majmui; yadroga doir tajribalarda axborotlarni oliş, özgartiriş va qayta işlaşda qöllaniladi.
Ya.e. asboblarining vazifasi yadro zarralari detektoridan kelayotgan signallarni kuçaytiriş, ularni amplitudasi, paydo böliş vaqtlari, şakli böyiça saralaş, signallar amplitudalari yoki ular örtasidagi oraliqlarni raqamli kodga aylantiriş, impuls oqimlarining parametrlarini aniqlaş, signallarni matematik işlab çiqiş va boşqalardan iborat.
Ya.e.ning barça qurilmalari, bloklari va uzellari analogli yoki raqamli bölişi mumkin. Ular sxema va elementlari, sanaş usullari, analiz va sintez qiliş usullari bilan bir-biridan farq qiladi. Hozir, asosan, raqamli qurilmalardan foydalaniladi.
Ya.e. qurilmalarining asosiy elementlari turli darajadagi keng polosali impuls kuçaytirgiçlar, har xil amplituda, kenglik va şakldagi boşlanğiç impulslarni standart parametrdagi çiqiş impulslariga aylantiruvçi özgartirgiçlar; impulslarni amplituda böyiça tanlab, natijaviy standart signallar körinişida uzatuvçi amplituda diskriminatorlari; impulslarning mos tuşiş va mos tuşmaslik sxemalari; yadro nurlarining vaqt birligidagi sonini ölçaydigan intensimetrlar; impuls amplitudalari va ular örtasidagi vaqt oraliqlarini raqamli kodlarga özgartirgiçlardan iborat.
Ya.e. usullari yadro fizikasi va elementar zaryadlar fizikasidan taşqari, ionlaştiradigan nurlanişlar bilan iş köriladigan hamma hollarda (kimyo, tibbiyot, kosmik tadqiqotlar va h.k.da) qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯДРО ЭЛЕКТРОНИКАСИ — ядро физикасида қўлланиладиган электроника усуллари мажмуи; ядрога доир тажрибаларда ахборотларни олиш, ўзгартириш ва қайта ишлашда қўлланилади.
Я.э. асбобларининг вазифаси ядро зарралари детекторидан келаётган сигналларни кучайтириш, уларни амплитудаси, пайдо бўлиш вақтлари, шакли бўйича саралаш, сигналлар амплитудалари ёки улар ўртасидаги оралиқларни рақамли кодга айлантириш, импульс оқимларининг параметрларини аниқлаш, сигналларни математик ишлаб чиқиш ва бошқалардан иборат.
Я.э.нинг барча қурилмалари, блоклари ва узеллари аналогли ёки рақамли бўлиши мумкин. Улар схема ва элементлари, санаш усуллари, анализ ва синтез қилиш усуллари билан бир-биридан фарқ қилади. Ҳозир, асосан, рақамли қурилмалардан фойдаланилади.
Я.э. қурилмаларининг асосий элементлари турли даражадаги кенг полосали импульс кучайтиргичлар, ҳар хил амплитуда, кенглик ва шаклдаги бошланғич импульсларни стандарт параметрдаги чиқиш импульсларига айлантирувчи ўзгартиргичлар; импульсларни амплитуда бўйича танлаб, натижавий стандарт сигналлар кўринишида узатувчи амплитуда дискриминаторлари; импульсларнинг мос тушиш ва мос тушмаслик схемалари; ядро нурларининг вақт бирлигидаги сонини ўлчайдиган интенсиметрлар; импульс амплитудалари ва улар ўртасидаги вақт оралиқларини рақамли кодларга ўзгартиргичлардан иборат.
Я.э. усуллари ядро физикаси ва элементар зарядлар физикасидан ташқари, ионлаштирадиган нурланишлар билан иш кўриладиган ҳамма ҳолларда (кимё, тиббиёт, космик тадқиқотлар ва ҳ.к.да) қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.