Yadro spektroskopiyasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 9–10-b. — ziyouz.com
Yadro spektroskopiyasi — atom yadrosi tuzilişi xususiyatlari va aylanişlarini örganadigan yadro fizikasi sohasi; bunda radioaktiv bölinişda yoki yadro reaksiyalarida hosil böladigan zarralarning energetik spektri, intensivligi, burçak böyiça taqsimlanişi va qutblanişini ölçaş böyiça turli holatdagi yadrolarning xossalari (energiyasi, spinlari va boşqalar) tekşiriladi. Yadrolarning tuzilişi va yadroviy kuçlar haqidagi ta'limot uç manbaga: radioaktiv yemiriliş, yadro reaksiyalari va yuqori energiyalar fizikasiga asoslangan. Radioaktiv yadrolar yemirilganda hosil böladigan turli xil nurlanişlarni örganib, yadroning tuzilişi haqida ma'lumot olinadi. Yadro tuzilişini örganiş maqsadida nazariy jihatdan yadro modellari yaratilib, uning haqiqiy yadrolarning xususiyatlariga töğri kelişi yoki kelmasligini tekşiriş mumkin. Atom yadrosi strukturasini örganişda yadro modellarining ahamiyati katta bölib, ular Ya.s.ning nazariy asosi hisoblanadi. Ya.s.ning muvaffaqiyati asosida yadroning içki tuzilişi haqida model tasavvurlar vujudga keldi. Ya.s.ning eksperimental va nazariy tadqiqotlar natijalari xalq xöjaligining yadro energetikasi, aktivatsion tahlil, tibbiyot, texnika va boşqalar sohalarda keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯДРО СПЕКТРОСКОПИЯСИ — атом ядроси тузилиши хусусиятлари ва айланишларини ўрганадиган ядро физикаси соҳаси; бунда радиоактив бўлинишда ёки ядро реакцияларида ҳосил бўладиган зарраларнинг энергетик спектри, интенсивлиги, бурчак бўйича тақсимланиши ва қутбланишини ўлчаш бўйича турли ҳолатдаги ядроларнинг хоссалари (энергияси, спинлари ва бошқалар) текширилади. Ядроларнинг тузилиши ва ядровий кучлар ҳақидаги таълимот уч манбага: радиоактив емирилиш, ядро реакциялари ва юқори энергиялар физикасига асосланган. Радиоактив ядролар емирилганда ҳосил бўладиган турли хил нурланишларни ўрганиб, ядронинг тузилиши ҳақида маълумот олинади. Ядро тузилишини ўрганиш мақсадида назарий жиҳатдан ядро моделлари яратилиб, унинг ҳақиқий ядроларнинг хусусиятларига тўғри келиши ёки келмаслигини текшириш мумкин. Атом ядроси структурасини ўрганишда ядро моделларининг аҳамияти катта бўлиб, улар Я.с.нинг назарий асоси ҳисобланади. Я.с.нинг муваффақияти асосида ядронинг ички тузилиши ҳақида модель тасаввурлар вужудга келди. Я.с.нинг экспериментал ва назарий тадқиқотлар натижалари халқ хўжалигининг ядро энергетикаси, активацион таҳлил, тиббиёт, техника ва бошқалар соҳаларда кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.