Yadrosiz zona

Yadrosiz zona — xalqaro huqukda yadro qurolini qanday şaklda bölişidan qati nazar, joylaştiriş man qilingan demilitarizatsiya zonasi. Ya.z. qurolyaroğlarni çeklaş, yadroviy nizo çiqişi xavfini kamaytiriş, mazkur zonaga kiradigan mamlakatlar xavfsizligini mustahkamlaşga xizmat qilib, Yadro qurolini tarqatmaslik töğrisidagi şartnomani hayotga tatbiq qiliş omili hisoblanadi. Ya.z. da yadro qurolini sinaş, işlab çiqariş va joylaştiriş, uning hududida va unga qarşi yadro qurolini qöllaş taqiqlanadi. Hoz. paytda Antarktidada, Lotin Amerikasi, Tinç okeanning jan. qismi va Afrikada Ya.z.lar mavjud.

Şuningdek, Şim. Yevropa, Markaziy va Janubiy Osiyo, Yaqin Şarqda Ya.z.lar barpo etiş ğoyalari bor. Özbekiston Respublikasining Prezidenti I.Karimov BMT Boş Assambleyasining 48sessiyasida sözlagan nutqida Markaziy Osiyoni Ya.z. deb e'lon qiliş taşabbusini ilgari surdi. I.Karimovning YEHXTning Lissabon uçraşuvida sözlagan nutqida (1996 yil dek.) bu fikr yana bir bor örtaga taşlandi. 1997 yil 14—16 sentyabrda Toşkentda «Markaziy Osiyo — yadro qurolidan xoli zona» mavzuida xalqaro konferensiya bölib ötdi. Unda 56 mamlakatdan va 16 xalqaro taşkilotdan vakillar iştirok etdi. I.Karimovning yadroviy xavfsizlikni ta'minlaş çoralari haqidagi fikrlarini anjuman qatnaşçilari qoniqiş bilan kutib oldilar. Markaziy Osiyoda Ya.z. barpo etiş haqidagi Özbekiston taşabbusi BMT va jahon jamoatçiligi tomonidan töla qöllabquvvatlanmoqda. Bu taklif BMT Boş Assambleyasining sessiyalarida muhokama etilib, maxsus rezolyutsiya qabul qilingan. Markaziy Osiyoda yadro qurolidan xoli hudud barpo etiş faqat mintaqadagina emas, balki jahonda ham tinçlik va barqarorlikni mustahkamlaşga xizmat qiladi.

Sayfiddin Jörayev.