Yagana
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 4–5-b. — ziyouz.com
Yagana YAGANA, yaganalaş — ekinlarning qalinligini meyordagi ziçlikka keltiriş uçun siyraklaş; qatordagi yoki ösimlik uyalaridagi ortiqça (kasallangan, yaxşi avj olmagan) nihollarni olib taşlaş. Ösimlikning jadal rivojlanişi va möl hosil töplaşini ta'minlaydigan agrotexnik tadbirlardan biri. Vegetatsiya davrining boşida ösimliklarning ösib, rivojlanişiga qulay şaroit yaratiş va sifatli hosil oliş maqsadlarida ötkaziladi. Barça çopiq qilinadigan ekinlar (ğöza, qand lavlagi, don uçun ekilgan makkajöxori, sabzi, şolğom, kungaboqar va boşqalar) Ya. qilinadi. Ya. kultivatorlar, maxsus Ya.laş maşinalari yordamida yoki qölda bajariladi. Ya. ğöza, qand lavlagi 2 çinbarg çiqarganidan söng, sabzavot ekinlarida ildizmeva hosil bölayotgan davr boşida ötkaziladi. Ğöza qator orasi 60 sm qilib ekilganda har bir metrda 8—9 tup köçat qoldirilişi, ildizmevalilarda Ya.dan keyin tup orasi şolğomda 5—7 sm, sabzida 3—5 sm bölişi kerak; qovoq, qovuntarvuzda har uyada bir tupdan (Ya. çopiq paytida bir yöla ötkaziladi) nihol qoldiriladi. Ya. keçikib ötkazilsa, tuproqdan oziq moddalar köp yöqotiladi va tuproq nami kamayib, ösimliklar bir-birini siqib qöyadi, ildizlari çalkaşib ösişi sekinlaşadi, hosildorlik pasayadi, ba'zan ekinlar nobud böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯГАНА, яганалаш — экинларнинг қалинлигини меъёрдаги зичликка келтириш учун сийраклаш; қатордаги ёки ўсимлик уяларидаги ортиқча (касалланган, яхши авж олмаган) ниҳолларни олиб ташлаш. Ўсимликнинг жадал ривожланиши ва мўл ҳосил тўплашини таъминлайдиган агротехник тадбирлардан бири. Вегетация даврининг бошида ўсимликларнинг ўсиб, ривожланишига қулай шароит яратиш ва сифатли ҳосил олиш мақсадларида ўтказилади. Барча чопиқ қилинадиган экинлар (ғўза, қанд лавлаги, дон учун экилган маккажўхори, сабзи, шолғом, кунгабоқар ва бошқалар) Я. қилинади. Я. культиваторлар, махсус Я.лаш машиналари ёрдамида ёки қўлда бажарилади. Я. ғўза, қанд лавлаги 2 чинбарг чиқарганидан сўнг, сабзавот экинларида илдизмева ҳосил бўлаётган давр бошида ўтказилади. Ғўза қатор ораси 60 см қилиб экилганда ҳар бир метрда 8—9 туп кўчат қолдирилиши, илдизмевалиларда Я.дан кейин туп ораси шолғомда 5—7 см, сабзида 3—5 см бўлиши керак; қовоқ, қовунтарвузда ҳар уяда бир тупдан (Я. чопиқ пайтида бир йўла ўтказилади) ниҳол қолдирилади. Я. кечикиб ўтказилса, тупроқдан озиқ моддалар кўп йўқотилади ва тупроқ нами камайиб, ўсимликлар бир-бирини сиқиб қўяди, илдизлари чалкашиб ўсиши секинлашади, ҳосилдорлик пасаяди, баъзан экинлар нобуд бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.