Yalmoğiz
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 31-b. — ziyouz.com
Yalmoğiz — xalq oğzaki poetik ijodida keng tarqalgan mifologik obraz. Kelib çiqişi jihatidan ayollar saltanati (matriarxat) bilan boğliq mifologik tasavvurlarga borib taqaladi. Ya. ğayritabiiy magik kuçga ega bölgan, öta xunuk qari kampir sifatida tasvirlanadi. U ertak va dostonlarda epik qahramon sarguzaştlariga tösqinlik qiluvçi asosiy yovuz kuçlardan biri sanaladi. Ya. hammavaqt qahramonni öldirmoqçi böladi. Ammo har gal yo özi nobud böladi, yoki qahramonga böysunib, uning qiyin işlariga kömaklaşadi. Ya. öz faoliyatida sehrjodudan, tilsimli buyumlardan foydalanadi. Jodugar, şum kampir, maston kabilar Ya.ning xalq orasidagi variantlari hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯЛМОҒИЗ — халқ оғзаки поэтик ижодида кенг тарқалган мифологик образ. Келиб чиқиши жиҳатидан аёллар салтанати (матриархат) билан боғлиқ мифологик тасаввурларга бориб тақалади. Я. ғайритабиий магик кучга эга бўлган, ўта хунук қари кампир сифатида тасвирланади. У эртак ва достонларда эпик қаҳрамон саргузаштларига тўсқинлик қилувчи асосий ёвуз кучлардан бири саналади. Я. ҳаммавақт қаҳрамонни ўлдирмоқчи бўлади. Аммо ҳар гал ё ўзи нобуд бўлади, ёки қаҳрамонга бўйсуниб, унинг қийин ишларига кўмаклашади. Я. ўз фаолиятида сеҳржодудан, тилсимли буюмлардан фойдаланади. Жодугар, шум кампир, мастон кабилар Я.нинг халқ орасидаги вариантлари ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.