Yangi kaledoniya
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 53-b. — ziyouz.com
Yangi kaledoniya — Tinç okean ning jan.ğarbiy qismidagi orollar guruhi, Melaneziyada. Fransiyaning dengiz ortidagi hududi maqomiga ega. Mayd. 19,1 mingkm2. Aholisi 201,8 ming kişi (1999), asosan, melanezlar. Ma'muriy markazi — Numea şahri Rasmiy tili fransuz tili. Orollarga ilk bor 1774 yilda yevropaliklardan J.Kuk borgan. Ya.K. 1853 yildan Fransiya mulki. 1984 yilgaça Fransiya hukumati tomonidan tayinlanadigan oliy komissar boşqargan, 1985 yilgi saylovlardan söng kongress (6 yil muddatga saylanadigan 54 ta a'zo) boşqaradi. 1987 yilda ötkazilgan Referendum natijalariga köra, qatnaşuvçilarning 98% Ya.K.ni Fransiya tarkibida qolişi tarafdori bölgan.
Orollarning yer yuzasi vulkan jinslaridan tuzilgan yassitoglik. Eng baland joyi 1628 m. Ğarbiy qismi sertepa tekislik. Iqlimi tropik iqlim, yanv. ning örtaça t-rasi 24—26°, iyulniki 20°. Iillik yoğin şarqida 3000 mm, ğarbida 700 mm. Yozda tropik dovullar böladi. Daryo köp. Ösimlik dunyosi baland böyli ötlar, siyrak igna bargli örmonlardan iborat. Endemik ösimlik turlariga boy. Temir va nikel rudalari qazib olinadi. Ya.K. aholisi, asosan, dehqonçilik, baliq ovlaş, çorvaçilik bilan şuğullanadi. Şoli, maniok va makkajöxori ekiladi. Yoğoçsozlik, oziq-ovqat korxonalari bor, çetga metall, kofe, kopra çiqariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯНГИ КАЛЕДОНИЯ — Тинч океан нинг жан.ғарбий қисмидаги ороллар гуруҳи, Меланезияда. Франциянинг денгиз ортидаги ҳудуди мақомига эга. Майд. 19,1 мингкм2. Аҳолиси 201,8 минг киши (1999), асосан, меланезлар. Маъмурий маркази — Нумеа шаҳри Расмий тили француз тили. Оролларга илк бор 1774 йилда европаликлардан Ж.Кук борган. Я.К. 1853 йилдан Франция мулки. 1984 йилгача Франция ҳукумати томонидан тайинланадиган олий комиссар бошқарган, 1985 йилги сайловлардан сўнг конгресс (6 йил муддатга сайланадиган 54 та аъзо) бошқаради. 1987 йилда ўтказилган Референдум натижаларига кўра, қатнашувчиларнинг 98% Я.К.ни Франция таркибида қолиши тарафдори бўлган.
Оролларнинг ер юзаси вулкан жинсларидан тузилган ясситоглик. Энг баланд жойи 1628 м. Ғарбий қисми сертепа текислик. Иқлими тропик иқлим, янв. нинг ўртача т-раси 24—26°, июлники 20°. Ииллик ёғин шарқида 3000 мм, ғарбида 700 мм. Ёзда тропик довуллар бўлади. Дарё кўп. Ўсимлик дунёси баланд бўйли ўтлар, сийрак игна баргли ўрмонлардан иборат. Эндемик ўсимлик турларига бой. Темир ва никель рудалари қазиб олинади. Я.К. аҳолиси, асосан, деҳқончилик, балиқ овлаш, чорвачилик билан шуғулланади. Шоли, маниок ва маккажўхори экилади. Ёғочсозлик, озиқ-овқат корхоналари бор, четга металл, кофе, копра чиқарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.