Yangiobod tumani

Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 63–64-b. — ziyouz.com

Yangiobod tumani — Jizzax viloyatidagi tuman. 1999 yil 30 apr. da taşkil qilingan. Ğarbdan Zomin tumani, jan., şarq, şim. dan Tojikiston Respublikasi bilan çegaradoş. Mayd. 0,72 ming km2. Aholisi 22,7 ming kişi (2005). Tumanda 5 qişloq fuqarolari yiğini (Xovos, Sarmiç, Xöjamuşkent, Savat, Xavotoğ) mavjud. Markazi — Balandçaqir qişloği.

Tabiati. Tumanning şim. qismi pasttekislik, jan. qismi qiradir va toğlardan iborat. Yer yuzasi jan. ga tomon kötarilib boradi. Iqlimi keskin kontinental, yozi issiq, qişi sovuqroq. Yanv. ning örtaça t-rasi — 3°, iyulniki 28°. Yiliga 350 — 360 mm yoğin tuşadi. Tekislik va qirlarda bözqönğir tuproqlar, jan.şarqida çaqirtoş, qumtoş bilan qoplangan tepaliklar uçraydi.

Tuman hududi, asosan, örqirdan iborat. Yovvoyi ösimliklardan şöra, yantoq, şuvoq, kovrak, ismaloq, yalpiz, qoqi, lolaqizğaldoq, lola, çuçmoma va boşqalar ösadi. Yovvoyi hayvonlardan böri, tulki, çiyaböri, jayra, tipratikan, quyon; quşlardan burgut, bulbul, zoğça va boşqalar yaşaydi. Ya. t. ning jan. qismidagi qişloqlarda buloq suvlari çiqib turadi. Xöjamuşkent va Sarmiç suv omborlari bor. Ekinzorlar Mirzaçöl kanalidan (nasoslar yordamida) suğoriladi.

Aholisi, asosan, özbeklar, şuningdek, tojik, tatar, rus va boşqalar millat vakillari ham yaşaydi. Aholi ziçligi 1 km2 ga 32,1 kişi.

Xöjaligi, asosan, q. x.ga ixtisoslaşgan (ğallaçilik va çorvaçilik yetakçi örinda). Kiçik, örta va yirik biznes korxonalari, MTP, mikrofirmalar, quriliş korxonalari faoliyat körsatadi. Savdo, madaniy va maişiy xizmat körsatiş şoxobçalari mavjud. 380 ga yaqin fermer xöjaligi bor, şu jumladan, 350 tasi dehqonçilik, 27 tasi çorvaçilik bilan şuğullanadi. Şirkat xöjaliklari mavjud. Tumanda 28,9 ming gektardan ziyod yer maydonida dehqonçilik qilinadi, şundan suğoriladigan yerlar 4,1 ming ga, lalmikor yerlar 24,9 ming ga. Tokzorlar, boğlar va boşqalar köp yillik daraxtzorlar, Xöjamuşkent örmon xöjaligi mavjud. Umumiy ta'lim maktablari, litsey, kasb-hunar kolleji, 5 klub, 7 kutubxona bor. Kasalxona (120 örin), 8 qişloq vraçlik punkti, 3 dorixona aholiga xizmat körsatadi. Balandçaqir — Yangiyer, Julangar — Yangiyer, Xöjamuşkent — Yangiyer yönalişlarida avtobuslar va Daştobod, Jizzax, Xovos, Yangiyer şahar va şaharçalariga marşrutli taksilar qatnaydi. Ya.t. hududida Xöjamuşkent bobo, Rustam bobo, Sayidon Aziz, Çangaul ziyoratgohlari bor. 2000 yildan «Yangiobod hayoti» tuman gaz. naşr etiladi.

Faxriddin Abdusattorov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЯНГИОБОД ТУМАНИ — Жиззах вилоятидаги туман. 1999 йил 30 апр. да ташкил қилинган. Ғарбдан Зомин тумани, жан., шарқ, шим. дан Тожикистон Республикаси билан чегарадош. Майд. 0,72 минг км2. Аҳолиси 22,7 минг киши (2005). Туманда 5 қишлоқ фуқаролари йиғини (Ховос, Сармич, Хўжамушкент, Сават, Хавотоғ) мавжуд. Маркази — Баландчақир қишлоғи.

Табиати. Туманнинг шим. қисми пасттекислик, жан. қисми қирадир ва тоғлардан иборат. Ер юзаси жан. га томон кўтарилиб боради. Иқлими кескин континентал, ёзи иссиқ, қиши совуқроқ. Янв. нинг ўртача т-раси — 3°, июлники 28°. Йилига 350 — 360 мм ёғин тушади. Текислик ва қирларда бўзқўнғир тупроқлар, жан.шарқида чақиртош, қумтош билан қопланган тепаликлар учрайди.

Туман ҳудуди, асосан, ўрқирдан иборат. Ёввойи ўсимликлардан шўра, янтоқ, шувоқ, коврак, исмалоқ, ялпиз, қоқи, лолақизғалдоқ, лола, чучмома ва бошқалар ўсади. Ёввойи ҳайвонлардан бўри, тулки, чиябўри, жайра, типратикан, қуён; қушлардан бургут, булбул, зоғча ва бошқалар яшайди. Я. т. нинг жан. қисмидаги қишлоқларда булоқ сувлари чиқиб туради. Хўжамушкент ва Сармич сув омборлари бор. Экинзорлар Мирзачўл каналидан (насослар ёрдамида) суғорилади.

Аҳолиси, асосан, ўзбеклар, шунингдек, тожик, татар, рус ва бошқалар миллат вакиллари ҳам яшайди. Аҳоли зичлиги 1 км2 га 32,1 киши.

Хўжалиги, асосан, қ. х.га ихтисослашган (ғаллачилик ва чорвачилик етакчи ўринда). Кичик, ўрта ва йирик бизнес корхоналари, МТП, микрофирмалар, қурилиш корхоналари фаолият кўрсатади. Савдо, маданий ва маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари мавжуд. 380 га яқин фермер хўжалиги бор, шу жумладан, 350 таси деҳқончилик, 27 таси чорвачилик билан шуғулланади. Ширкат хўжаликлари мавжуд. Туманда 28,9 минг гектардан зиёд ер майдонида деҳқончилик қилинади, шундан суғориладиган ерлар 4,1 минг га, лалмикор ерлар 24,9 минг га. Токзорлар, боғлар ва бошқалар кўп йиллик дарахтзорлар, Хўжамушкент ўрмон хўжалиги мавжуд. Умумий таълим мактаблари, лицей, касб-ҳунар коллежи, 5 клуб, 7 кутубхона бор. Касалхона (120 ўрин), 8 қишлоқ врачлик пункти, 3 дорихона аҳолига хизмат кўрсатади. Баландчақир — Янгиер, Жулангар — Янгиер, Хўжамушкент — Янгиер йўналишларида автобуслар ва Даштобод, Жиззах, Ховос, Янгиер шаҳар ва шаҳарчаларига маршрутли таксилар қатнайди. Я.т. ҳудудида Хўжамушкент бобо, Рустам бобо, Сайидон Азиз, Чангаул зиёратгоҳлари бор. 2000 йилдан «Янгиобод ҳаёти» туман газ. нашр этилади.

Фахриддин Абдусатторов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.