Yanşao madaniyati
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 68–69-b. — ziyouz.com
Yanşao madaniyati — Şim. Xitoydagi arxeologik madaniyat (mil. av. 4—3-ming yillik). Xenan, Şansi, Şensi viloyatlari, şuningdek, Xuanxe daryosining örta oqimi böylarida tarqalgan. 1921 yil şved arxeologi Yu.G. Anderson tomonidan Yanşao qişloği (Xenan)dan çiqqan topilmalarga köra, şunday atalgan. Yanşao manzilgoxlari daryo terrasalarida joylaşgan; markazda — jamoa binosi, atrofida — kvadrat va dumaloq şaklda devori bölgan, loy bilan suvalgan yarim yertölalar joylaşib, ularning usti konussimon tom bilan yopilgan, bolalar uylar oldidagi katta idişlarga, kattalar qişloq yonidagi qabristonga dafn etilgan. Manzilgoh atrofida kulolçilik xumdonlari bölgan. Ya.m. tarqalgan Gansu viloyatidan nefrit (qoş toşi) parçalari qazib olingan. Içi va taşqi tomoni rangli böyama naqşli sopol idişlar, toş qurollar (piçoq, bolta, yorğuçoq, urçuq, paykon) topilgan. Xöjalikning asosini — motiga bilan yer haydab dehqonçilik qiliş taşkil etgan. Uy hayvonlaridan çöçqa, it boqilgan, ovçilik, baliq ovlaş, termaçilik muhim rol öynagan. Ya.m.ni jez davrining Lunşan madaniyati egallagan.
Xitoy manbalariga köra, Ya.m. topilgan maskanlarda mil. av. 3—2-ming yillikda dirunglar (turk jangçilari) yaşagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯНШАО МАДАНИЯТИ — Шим. Хитойдаги археологик маданият (мил. ав. 4—3-минг йиллик). Хэнань, Шаньси, Шэньси вилоятлари, шунингдек, Хуанхэ дарёсининг ўрта оқими бўйларида тарқалган. 1921 йил швед археологи Ю.Г. Андерсон томонидан Яншао қишлоғи (Хэнань)дан чиққан топилмаларга кўра, шундай аталган. Яншао манзилгохлари дарё террасаларида жойлашган; марказда — жамоа биноси, атрофида — квадрат ва думалоқ шаклда девори бўлган, лой билан сувалган ярим ертўлалар жойлашиб, уларнинг усти конуссимон том билан ёпилган, болалар уйлар олдидаги катта идишларга, катталар қишлоқ ёнидаги қабристонга дафн этилган. Манзилгоҳ атрофида кулолчилик хумдонлари бўлган. Я.м. тарқалган Ганьсу вилоятидан нефрит (қош тоши) парчалари қазиб олинган. Ичи ва ташқи томони рангли бўяма нақшли сопол идишлар, тош қуроллар (пичоқ, болта, ёрғучоқ, урчуқ, пайкон) топилган. Хўжаликнинг асосини — мотига билан ер ҳайдаб деҳқончилик қилиш ташкил этган. Уй ҳайвонларидан чўчқа, ит боқилган, овчилик, балиқ овлаш, термачилик муҳим роль ўйнаган. Я.м.ни жез даврининг Луньшань маданияти эгаллаган.
Хитой манбаларига кўра, Я.м. топилган масканларда мил. ав. 3—2-минг йилликда дирунглар (турк жангчилари) яшаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.