Yantoq
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 67–68-b. — ziyouz.com
Yantoq (— dukkakdoşlar oilasiga mansub köp yillik begona ötlar turkumi. Örta Osiyoning daşt, çöl, çala çöllarida hamda Rossiyaning Yevropa qismidagi çala çöl r-nlarida 5 turi ma'lum. Özbekistonda Ya.ning soxta yantoq va qirğiz yantoği turi ösadi. Böyi 40—110 sm, tik, serşox, ildizi kuçli rivojlangan, yer osti suvlarigaça yetib boradi (10 m va undan ortiq). Barg qöltiğida qattiq tikanlari bor. Barglari çöziq, naştarsimon, barg bandi kalta, ketmaket joylaşgan. Gullari mayda, qizil yoki puşti. May— sentyabrda gullaydi, avg.— oktyabr oylarida uruğlaydi. Mevasi 10 tagaça uruğ bölgan dukkak. Ya.ning yer usti qismi qişda qurib qoladi, bahorda ildiz böğzidagi kurtaklardan yangi poyalar ösib çiqadi. Uruği va ildiz baçkilaridan köpayadi. Uruği pöstloği qattiq bölganligi tufayli juda sekin unadi. Ya.ning hamma turi tuyaçilik va qöyçilikda yaxşi ozuqa hisoblanadi. Guli va ildizidan xalq tabobatida turli damlamalar tayyorlanadi. Ya.dan yuqori sifatli yemxaşak, silos va oziq uni olinadi. Ya. yaxşi asal beruvçi ösimlik. Daraxtsiz çöllarda Ya.dan ötin sifatida foydalaniladi. Suğoriladigan yerlarda, yöl, ariq, kanallar böylarida, taşlandiq yerlarda, ekinzorlarda begona öt sifatida ösadi.
Kuraş çoralari: almaşlab ekiş, yerni çuqurroq haydaş, iddizpoyalarni yiğib oliş, dalalarga çirigan göng soliş va boşqalar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯНТОҚ (— дуккакдошлар оиласига мансуб кўп йиллик бегона ўтлар туркуми. Ўрта Осиёнинг дашт, чўл, чала чўлларида ҳамда Россиянинг Европа қисмидаги чала чўл р-нларида 5 тури маълум. Ўзбекистонда Я.нинг сохта янтоқ ва қирғиз янтоғи тури ўсади. Бўйи 40—110 см, тик, сершох, илдизи кучли ривожланган, ер ости сувларигача етиб боради (10 м ва ундан ортиқ). Барг қўлтиғида қаттиқ тиканлари бор. Барглари чўзиқ, наштарсимон, барг банди калта, кетмакет жойлашган. Гуллари майда, қизил ёки пушти. Май— сентябрда гуллайди, авг.— октябр ойларида уруғлайди. Меваси 10 тагача уруғ бўлган дуккак. Я.нинг ер усти қисми қишда қуриб қолади, баҳорда илдиз бўғзидаги куртаклардан янги поялар ўсиб чиқади. Уруғи ва илдиз бачкиларидан кўпаяди. Уруғи пўстлоғи қаттиқ бўлганлиги туфайли жуда секин унади. Я.нинг ҳамма тури туячилик ва қўйчиликда яхши озуқа ҳисобланади. Гули ва илдизидан халқ табобатида турли дамламалар тайёрланади. Я.дан юқори сифатли емхашак, силос ва озиқ уни олинади. Я. яхши асал берувчи ўсимлик. Дарахтсиз чўлларда Я.дан ўтин сифатида фойдаланилади. Суғориладиган ерларда, йўл, ариқ, каналлар бўйларида, ташландиқ ерларда, экинзорларда бегона ўт сифатида ўсади.
Кураш чоралари: алмашлаб экиш, ерни чуқурроқ ҳайдаш, иддизпояларни йиғиб олиш, далаларга чириган гўнг солиш ва бошқалар
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.