Yapon dengizi

Yapon dengizi — Tinç okeanning yarim berk dengizi. Yevrosiyo materigi bilan Saxalin va Yapon o.lari örtasida. Böğozlar orqali şim.da Oxota dengizi, şarqda Tinç okean, jan.da Şarqiy Xitoy dengizi bilan tutaşgan. Mayd. 1062 ming km2. Eng çuqur joyi 3720 m. Sohillari baland, tik yon bağirli, kam parçalangan. Yirik qöltikdari: Şarqiy Xitoy va Buyuk Petr. Dengiz tubining relyefi soylik. Markaziy qismida Yamato qiri bor. Iqlimi mö'tadil, mussonli iqlim. Qişda şim.ğarbiy sovuq şamol esib turadi. May. oyidan oktyabrgaça tayfunlar, bahor va yozda tumanli kunlar bölib turadi. Yuza oqimlar siklonal aylanma yönalişda harakat qiladi. Suvining yuza qatlamida t-ra qişda şim. da 0°dan jan.da 12° gaça, yoz oylarida 17° dan 26° gaça. Şim. qismidagi materikka yondoş suvlari qişda muzlaydi. Şörligi 27,5%o dan 34,8%s gaça. Suvining rangi yaşil, yaşilkök. Suv sathining kötarilişi sutkalik (bal. 0,5 m gaça), Tatar böğozida 2,3 m gaça. Dengizning ösimlik dunyosi gulli ösimlik va suvötlardan iborat. Suvötlarning ayrim turlaridan xöjalikda foydalaniladi. Hayvonot dunyosi şim. qismida sovuq suvda yaşaşga moslaşgan (seld, treska, navaga, losossimonlar, kambala va boşqalar), jan.da iliq suvda yaşovçilar (skumbriya, tunetslar, ilonbaliq)dan iborat. Dengizda köplab baliq va dengiz hayvonlari ovlanadi. Ya.d. muhim transport ahamiyatiga ega. Asosiy portlari: Vladivostok, Naxodka (Rossiya), Niigata, Suruga (Yaponiya), Vonsan, Xinnam, Çxonjin (KXDR) va boşqalar.