Yaqiniy
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 118-b. — ziyouz.com
Yaqiniy (15-asrning 1-yarmi) — şoir. Navoiyning «Majolis unnafois» asarida qisqa ma'lumot berilgan. Ya.ning bizgaça faqat «Öq va Yoy» munozarasigina saqlanib qolgan. Bu asar Yusuf Amiriy, Ahmadiy an'analarining davomi sifatida maydonga kelgan. Ya. otiş musobaqasi maydoniga kirgan otliq yigitning qölidagi öq va yelkasidagi yoyni körib, majoz yöli bilan öq va yoy orasida munozara tarzidagi asar yozişga jazm qilgan. Öqni yigit va ayni zamonda töğrilik, rostgöylik timsoli, Yoyni esa qari çol hamda egrilik, xuşomadgöylik timsoli sifatida körsatgan, egrilikni töğrilik tilidan foş etgan. Öq töğri sözligi uçun barloslar timsoli bölgan Giriş (yoyning öqni tortuvçi ipi) va tarxoniylar timsoli bölgan Zihgir (yoyning ikki çeti)lar tomonidan aldanib, uzoqqa otiladi va Yoy atrofini qurşagan salbiy kuçlar qurboni böladi. Şoir: «har kim yoydek egri bölsa, bu davr kaj ta'blarining yonlaridan yiroq bölmas va har kim öqtek rost bölub, tuz yursa, Yaqiniydek yiroq tuşar...» deya xulosa qilib, öz davridagi yuqori tabaqa vakillarini va ularning ikkiyuzlamaçi malaylarini tanqid qiladi. Asarning yagona qölyozma nusxasi Britaniya muzeyida saqlanadi.
Ad.: Özbek adabiyoti tarixi [5 j.li], 1j., T., 1977; Abduvohidova M ., Özbek adabiyotida munozara, T., 1984.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯҚИНИЙ (15-асрнинг 1-ярми) — шоир. Навоийнинг «Мажолис уннафоис» асарида қисқа маълумот берилган. Я.нинг бизгача фақат «Ўқ ва Ёй» мунозарасигина сақланиб қолган. Бу асар Юсуф Амирий, Аҳмадий анъаналарининг давоми сифатида майдонга келган. Я. отиш мусобақаси майдонига кирган отлиқ йигитнинг қўлидаги ўқ ва елкасидаги ёйни кўриб, мажоз йўли билан ўқ ва ёй орасида мунозара тарзидаги асар ёзишга жазм қилган. Ўқни йигит ва айни замонда тўғрилик, ростгўйлик тимсоли, Ёйни эса қари чол ҳамда эгрилик, хушомадгўйлик тимсоли сифатида кўрсатган, эгриликни тўғрилик тилидан фош этган. Ўқ тўғри сўзлиги учун барлослар тимсоли бўлган Гириш (ёйнинг ўқни тортувчи ипи) ва тархонийлар тимсоли бўлган Зиҳгир (ёйнинг икки чети)лар томонидан алданиб, узоққа отилади ва Ёй атрофини қуршаган салбий кучлар қурбони бўлади. Шоир: «ҳар ким ёйдек эгри бўлса, бу давр каж таъбларининг ёнларидан йироқ бўлмас ва ҳар ким ўқтек рост бўлуб, туз юрса, Яқинийдек йироқ тушар...» дея хулоса қилиб, ўз давридаги юқори табақа вакилларини ва уларнинг иккиюзламачи малайларини танқид қилади. Асарнинг ягона қўлёзма нусхаси Британия музейида сақланади.
Ад.: Ўзбек адабиёти тарихи [5 ж.ли], 1ж., Т., 1977; Абдувоҳидова М ., Ўзбек адабиётида мунозара, Т., 1984.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.