Yara
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 87–88-b. — ziyouz.com
Yara — biror töqimaning turli sabablarga qöra nobud bölgan qismi köçib, örnida hosil bölgan (teri yoki şilliq pardaning, odatda, teri ostidagi töqimalarning ham) nuqsoni; granulyatsion töqima ösişi sekinlaşuvi va teri yoki şilliq pardaning zararlangan joyida epiteliyning hosil böliş jarayoni buzilişi natijasida Ya. juda sekin bitadi (mas, terining trofik Ya.si). Ya.ga mexanik va termik şikastlanişlar, kimyoviy moddalar, nurlarning teriga ta'sir etişi, şuningdek, nerv oziqlanişining buzilişi. spetsifik (maxsus) hamda nospetsifik (nomaxsus) infeksiyalar (sil, zaxm va boşqalar), xavfli ösmalarning yemirilişi va h.k. sabab böladi.
Ya. moddalar almaşinuvining buzilişi (mas, qandli diabetda), surunkali intoksikatsiya, vitaminlar yetişmasligi, endokrin buzilişlar, organizmning holdan toyişi va boşqalar ga olib keladi. Ya. körinişi, çuqurligi va çetlarining holatiga qarab oval, dumaloq, çetlari öyilgan şaklda böladi. Çuqur Ya. qon tomir devorlarining buzilişiga olib keladi, natijada qon ketişi kuzatiladi. Ya. uzoq keçib, çandiqlanib bitadi. Ba'zan Ya. qaytaqayta çiqişi ham mumkin. Ya.ga sabab bölgan kasallik davolanadi, oğirroq hollarda xirurgik amaliyot qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯРА — бирор тўқиманинг турли сабабларга қўра нобуд бўлган қисми кўчиб, ўрнида ҳосил бўлган (тери ёки шиллиқ парданинг, одатда, тери остидаги тўқималарнинг ҳам) нуқсони; грануляцион тўқима ўсиши секинлашуви ва тери ёки шиллиқ парданинг зарарланган жойида эпителийнинг ҳосил бўлиш жараёни бузилиши натижасида Я. жуда секин битади (мас, терининг трофик Я.си). Я.га механик ва термик шикастланишлар, кимёвий моддалар, нурларнинг терига таъсир этиши, шунингдек, нерв озиқланишининг бузилиши. специфик (махсус) ҳамда носпецифик (номахсус) инфекциялар (сил, захм ва бошқалар), хавфли ўсмаларнинг емирилиши ва ҳ.к. сабаб бўлади.
Я. моддалар алмашинувининг бузилиши (мас, қандли диабетда), сурункали интоксикация, витаминлар етишмаслиги, эндокрин бузилишлар, организмнинг ҳолдан тойиши ва бошқалар га олиб келади. Я. кўриниши, чуқурлиги ва четларининг ҳолатига қараб овал, думалоқ, четлари ўйилган шаклда бўлади. Чуқур Я. қон томир деворларининг бузилишига олиб келади, натижада қон кетиши кузатилади. Я. узоқ кечиб, чандиқланиб битади. Баъзан Я. қайтақайта чиқиши ҳам мумкин. Я.га сабаб бўлган касаллик даволанади, оғирроқ ҳолларда хирургик амалиёт қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.