Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Yarimötkazgiçli asboblar

    Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 91–92-b. — ziyouz.com

    Yarimötkazgiçli asboblar — yarimötkazgiçlaraa yuz beradigan elektron jarayonlar asosida işlaydigan elektron asboblar. Elektronikadya turli signallarni özgartirişda, energetikada esa bir turdagi energiyani boşqa turdagi energiyaga aylantirişda qöllaniladi. Vazifasi, işlaş tarzi, materiali, tuzilişi va texnologiyasi, işlatiliş sohasiga qarab tasniflanadi: elektr kattaliklarini ikkinçi elektr kattaliklariga özgartiradigan elektr özgartirgiç asboblar (diod, tranzistor, tiristor va boşqalar); yoruğlik signallarini elektr signallariga va aksinça aylantiruvçi optoelektron asboblar (optron, fotorezistor, fotodiod, fototranzistor, fototiristor, yarimötkazgiçli lazer, yoruğlik tarqatuvçi diod va boşqalar); issiqlik energiyasini elektr energiyasiga va, aksinça, aylantiruvçi termoelektr asboblar (termoelement, termoelektr generator, quyoş batareyasi, termistor va boşqalar); magnitoelektr asboblar; pyezoelektr va tenzometrik asboblar (asosiy sinf) va h. k. Integral sxemalar (elektr özgartiruvçi va optoelektronli bölişi mumkin) ayrim sinfga kiradi. Ya.a. yarimötkazgiç materialga qarab, germaniyli, kremniyli va h.k. bölişi mumkin. Tuzilişi va texnologik alomatiga köra, Ya.a. nuqtali va yassi xillarga, işlatiliş sohasiga qarab, yuqori çastotali, yuqori voltli, impulsli va boşqalarga ajraladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЯРИМЎТКАЗГИЧЛИ АСБОБЛАР — яримўтказгичлараа юз берадиган электрон жараёнлар асосида ишлайдиган электрон асбоблар. Электроникадя турли сигналларни ўзгартиришда, энергетикада эса бир турдаги энергияни бошқа турдаги энергияга айлантиришда қўлланилади. Вазифаси, ишлаш тарзи, материали, тузилиши ва технологияси, ишлатилиш соҳасига қараб таснифланади: электр катталикларини иккинчи электр катталикларига ўзгартирадиган электр ўзгартиргич асбоблар (диод, транзистор, тиристор ва бошқалар); ёруғлик сигналларини электр сигналларига ва аксинча айлантирувчи оптоэлектрон асбоблар (оптрон, фоторезистор, фотодиод, фототранзистор, фототиристор, яримўтказгичли лазер, ёруғлик тарқатувчи диод ва бошқалар); иссиқлик энергиясини электр энергиясига ва, аксинча, айлантирувчи термоэлектр асбоблар (термоэлемент, термоэлектр генератор, қуёш батареяси, термистор ва бошқалар); магнитоэлектр асбоблар; пьезоэлектр ва тензометрик асбоблар (асосий синф) ва ҳ. к. Интеграл схемалар (электр ўзгартирувчи ва оптоэлектронли бўлиши мумкин) айрим синфга киради. Я.а. яримўтказгич материалга қараб, германийли, кремнийли ва ҳ.к. бўлиши мумкин. Тузилиши ва технологик аломатига кўра, Я.а. нуқтали ва ясси хилларга, ишлатилиш соҳасига қараб, юқори частотали, юқори вольтли, импульсли ва бошқаларга ажралади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.