Yasama köz
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 95-b. — ziyouz.com
Yasama köz YASAMA KÖZ, köz protezi — çinni, şişa yoki plastmassadan yasaladigan sun'iy köz. Jarohatlaniş yoki şikastlaniş hamda köz kasalliklari oqibatida köz olib taşlanganda örniga Ya.k. qöyiladi. Şişa yoki plastmassaga közning oq pardasi, qon tomirlari, rangdor pardasi, qoraçiği çizilgan böladi. Soğlom közning rangdor pardasi va sklera rangiga mos qilib olingan Ya.k. köz kosasining kattakiçikligi va şakliga mos kelişi kerak. Odatda, yaxşi joylaştirilgan Ya.k. heç xalaqit bermaydi. Agar u botib, oğritsa, yiring hosil qilsa, olib furatsilinning 1:500 eritmasida yuvib, yana örniga qöyiladi. Ya.k. eskirib qolganda (ustida çiziq va doğlar paydo bölganda) tezda (köpinça 1,5 yilda) yangisiga almaştiriş kerak. Ya.k.ni oliş uçun pastki qovoqni tortib, yuqori qovoqni salpal bosiş lozim. Uni joyiga qöyiş uçun Ya.k.ning keng tomonini çakka tomonga, usti öyilgan qirrasini burun tomonga qaratib, çap qölining boş barmoği bilan yuqori qovoqni kötarib turib, uning ostiga öng qölning uçta barmoği bilan uşlab qöyiladi. Standart Ya.k.lar respublikamizdagi maxsus protez punktlarida tanlanadi. Individual Ya.k.lar yirik şaharlarda taşkil etilgan köz protezlari z-dida va közni protezlaş lab. larida yasaladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯСАМА КЎЗ, кўз протези — чинни, шиша ёки пластмассадан ясаладиган сунъий кўз. Жароҳатланиш ёки шикастланиш ҳамда кўз касалликлари оқибатида кўз олиб ташланганда ўрнига Я.к. қўйилади. Шиша ёки пластмассага кўзнинг оқ пардаси, қон томирлари, рангдор пардаси, қорачиғи чизилган бўлади. Соғлом кўзнинг рангдор пардаси ва склера рангига мос қилиб олинган Я.к. кўз косасининг каттакичиклиги ва шаклига мос келиши керак. Одатда, яхши жойлаштирилган Я.к. ҳеч халақит бермайди. Агар у ботиб, оғритса, йиринг ҳосил қилса, олиб фурацилиннинг 1:500 эритмасида ювиб, яна ўрнига қўйилади. Я.к. эскириб қолганда (устида чизиқ ва доғлар пайдо бўлганда) тезда (кўпинча 1,5 йилда) янгисига алмаштириш керак. Я.к.ни олиш учун пастки қовоқни тортиб, юқори қовоқни салпал босиш лозим. Уни жойига қўйиш учун Я.к.нинг кенг томонини чакка томонга, усти ўйилган қиррасини бурун томонга қаратиб, чап қўлининг бош бармоғи билан юқори қовоқни кўтариб туриб, унинг остига ўнг қўлнинг учта бармоғи билан ушлаб қўйилади. Стандарт Я.к.лар республикамиздаги махсус протез пунктларида танланади. Индивидуал Я.к.лар йирик шаҳарларда ташкил этилган кўз протезлари з-дида ва кўзни протезлаш лаб. ларида ясалади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.