Yaşma

Yaşma (arab.) — kremniyli çökindi toğ jinsi. Asosan, xalsedon hamda tarkibida kalsiy karbonatlari va giltuproq aralaşmasi bölgan kvarsning mikroskopik donalaridan taşkil topgan. Ya.ning kelib çiqişi metasomatizm jarayoni va kremniyli çökindilarning metamorfik özgariş jarayoni bilan boğliq. Tarkibiga köra: kvarsli asl Ya.; kvarsli, kvarsxalsedonli yaşmoidlar; kvarsdala şpatli Ya. körinişl i jinslarga bölinadi. Rangi sariq, qizil, yaşil, kulrang. Köpinça tölqinli, doğ va yölyöl körinişdagi turfa rangda uçraydi. Qattiqligi 5,5—7; yaxşi silliqlaniş xususiyatiga ega. Şaffof emas. Teksturasi böyiça yaxlit, yölyöl, sferoid şakllilarga ajratiladi. Ayniqsa, turli rangli tasvir (peyzaj) körinişidagi turlari qimmatli hisoblanadi. Ya. qatlam va linza körinişida bölib, qavatlarning qalinligi önlab va yuzlab metr böladi. Ya. Özbekiston, Rossiya (Ural, Oltoy), Ukraina va boşqalar joylarda uçraydi. Ya.ning yaxşi silliqlanadigan turlari qadimiydan bezak toşi sifatida işlatilgan. Hoz. vaqtda bezak toşi, qoplama sifatida hamda zargarlik buyumlari işlab çiqarişda va texnik maqsadlarda işlatiladi.