Yaşpal
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 115-b. — ziyouz.com
Yaşpal (1903.3.12, Firözpur 1976.25.12, Laknav) — hind yozuvçisi. Hindiy tilida ijod qilgan. Milliy ozodlik harakatida qatnaşganligi uçun bir neça bor qamalgan (1932— 38). Dastlabki hikoyasi — «Qafasdan qutuliş» (1939, qamoqda yozilgan). Ya. hikoyalarida mamlakatdagi ijtimoiy nuqsonlar foş qilingan. Ya. «Xoin» (1943), «Bir partiyadagi örtoq» (1946), «Insoniy qiyofa» (1949), «Amita» (1956), «Soxta haqiqat» (195860), «Ön ikki soat» (1963) kabi qissa va romanlarida hind xalqining mustaqillik yölidagi kuraş va yutuqlarini tasvirlagan. Ya.ning dastlabki romani «Xoin» da 2-jahon uruşining boşlaridagi, faşistlar va mustamlakaçilarga qarşi kuraş kuçayib borayotgan davrdagi Hindiston aks etgan. Uning boş qahramoni, harbiy gospital vraçi Khanna taqdir taqozosi bilan Samarqandga keladi, sanatoriyda işlaydi, özbek qizi bilan samimiy döstlaşadi.
Ya. pyesa, tanqidiy va publitsistik maqolalar ham yozgan. A.Muxtor, B. Kerboboyev va boşqalarning asarlarini hindiy tiliga tarjima qilgan. Panjob ştati adabiy mukofoti (1956) hamda J. Neru mukofoti laureati (1969). Asarlari köplab tillarda, jumladan, özbek tilida naşr etilgan.
As: Kul bosgan çöğlar, T., 1970.
Ad.: Çauxan Ş ., Oçerk istorii literaturm xindi, per. s xindi, M., 1960; Çel n ş ye v Ye ., Sovremennaya indiyskaya literatura, M., 1981.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯШПАЛ (1903.3.12, Фирўзпур 1976.25.12, Лакнав) — ҳинд ёзувчиси. Ҳиндий тилида ижод қилган. Миллий озодлик ҳаракатида қатнашганлиги учун бир неча бор қамалган (1932— 38). Дастлабки ҳикояси — «Қафасдан қутулиш» (1939, қамоқда ёзилган). Я. ҳикояларида мамлакатдаги ижтимоий нуқсонлар фош қилинган. Я. «Хоин» (1943), «Бир партиядаги ўртоқ» (1946), «Инсоний қиёфа» (1949), «Амита» (1956), «Сохта ҳақиқат» (195860), «Ўн икки соат» (1963) каби қисса ва романларида ҳинд халқининг мустақиллик йўлидаги кураш ва ютуқларини тасвирлаган. Я.нинг дастлабки романи «Хоин» да 2-жаҳон урушининг бошларидаги, фашистлар ва мустамлакачиларга қарши кураш кучайиб бораётган даврдаги Ҳиндистон акс этган. Унинг бош қаҳрамони, ҳарбий госпитал врачи Кҳанна тақдир тақозоси билан Самарқандга келади, санаторийда ишлайди, ўзбек қизи билан самимий дўстлашади.
Я. пьеса, танқидий ва публицистик мақолалар ҳам ёзган. А.Мухтор, Б. Кербобоев ва бошқаларнинг асарларини ҳиндий тилига таржима қилган. Панжоб штати адабий мукофоти (1956) ҳамда Ж. Неру мукофоти лауреати (1969). Асарлари кўплаб тилларда, жумладан, ўзбек тилида нашр этилган.
Ас: Кул босган чўғлар, Т., 1970.
Ад.: Чаухан Ш ., Очерк истории литературм хинди, пер. с хинди, М., 1960; Чел н ш е в Е ., Современная индийская литература, М., 1981.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.