Yasovul
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 97-b. — ziyouz.com
Yasovul YASOVUL, yasavul — örta asrda turkiy va möğul xonliklaridagi saroy mansabi. Dastlab, Yasa körsatmalariga asoslangan farmonlarni (hukmdor farmonlarini) ijro etuvçi mansabdor şaxs. Keyinçalik zimmasiga saroyda turli xildagi ma'muriy-siyosiy mayda topşiriqlarni bajariş yuklangan kiçik xizmatçi. Manbalarga köra, Ya.lar soliq töplaş va olingan öljaning xonga tegişli qismini hisoblaş bilan ham şuğullanganlar. «Mehmonnomayi Buxoro» asarida aytilişiça, 1509 yil Şayboniyxon Arquqdan Turkistonning şarqiy tumanlariga tağor soliğini yiğiş uçun Ya.lar jönatgan. Şuningdek, Şayboniyxon Hisorda bölgan çoğda (1505 yil) Ya.lar tuşgan öljadan xonga tegişli qismini xon qarorgoxiga keltirganlar, uni xon farmoniga köra Samarqandga jönatganlar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯСОВУЛ, йасавул — ўрта асрда туркий ва мўғул хонликларидаги сарой мансаби. Дастлаб, Яса кўрсатмаларига асосланган фармонларни (ҳукмдор фармонларини) ижро этувчи мансабдор шахс. Кейинчалик зиммасига саройда турли хилдаги маъмурий-сиёсий майда топшириқларни бажариш юкланган кичик хизматчи. Манбаларга кўра, Я.лар солиқ тўплаш ва олинган ўлжанинг хонга тегишли қисмини ҳисоблаш билан ҳам шуғулланганлар. «Меҳмонномайи Бухоро» асарида айтилишича, 1509 йил Шайбонийхон Арқуқдан Туркистоннинг шарқий туманларига тағор солиғини йиғиш учун Я.лар жўнатган. Шунингдек, Шайбонийхон Ҳисорда бўлган чоғда (1505 йил) Я.лар тушган ўлжадан хонга тегишли қисмини хон қароргохига келтирганлар, уни хон фармонига кўра Самарқандга жўнатганлар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.