Yava
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 2-b. — ziyouz.com
Yava — Malay arxipelagining Katta Zond o.lari guruhidagi orol, Indoneziya tarkibida. Mayd. 126,5 ming km2. Yer yuzida aholi eng ziç joylaşgan hududlardan biri. Uz. 1000 km dan ziyod, qirğoqlari kam parçalangan. Relyefi, asosan, vulkan natijasida hosil bölgan toğliklardan iborat, eng baland joyi 3676 m (Semeru vulkani). 100 dan ortiq vulkan bor, ulardan 30 tasi harakatdagi vulkanlar. Tez-tez kuçli zilzila bölib turadi. Şim. sertepali allyuvial tekislik. Iqlimi subekvatorial, mussonli iqlim. Yillik yoğin tekisliklarda 1000—1500 mm, toğlarda 5000 mm dan ziyod. Daryolari sersuv. Doim yaşil va barg tökuvçi tropik örmonlar, toğ çöqqilarida butazor va yaylovlar bor. Ya.ning şarqiy qismida savanna tipidagi ösimliklar ösadi. Bir neçta milliy boğlar taşkil etilgan. Tekisliklarda makkajöxori, şoli, qand lavlagi ekiladi. Kokos palmasi, kauçuksimonlar plantatsiyalari bor. Neft qazib olinadi. Asosiy şaharlari: Jakarta, Bandung, Surabaya.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯВА — Малай архипелагининг Катта Зонд о.лари гуруҳидаги орол, Индонезия таркибида. Майд. 126,5 минг км2. Ер юзида аҳоли энг зич жойлашган ҳудудлардан бири. Уз. 1000 км дан зиёд, қирғоқлари кам парчаланган. Рельефи, асосан, вулкан натижасида ҳосил бўлган тоғликлардан иборат, энг баланд жойи 3676 м (Семеру вулкани). 100 дан ортиқ вулкан бор, улардан 30 таси ҳаракатдаги вулканлар. Тез-тез кучли зилзила бўлиб туради. Шим. сертепали аллювиал текислик. Иқлими субэкваториал, муссонли иқлим. Йиллик ёғин текисликларда 1000—1500 мм, тоғларда 5000 мм дан зиёд. Дарёлари серсув. Доим яшил ва барг тўкувчи тропик ўрмонлар, тоғ чўққиларида бутазор ва яйловлар бор. Я.нинг шарқий қисмида саванна типидаги ўсимликлар ўсади. Бир нечта миллий боғлар ташкил этилган. Текисликларда маккажўхори, шоли, қанд лавлаги экилади. Кокос палмаси, каучуксимонлар плантациялари бор. Нефть қазиб олинади. Асосий шаҳарлари: Жакарта, Бандунг, Сурабая.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.