Yayra Umarovna Abdullayeva
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 30–31-b. — ziyouz.com
Abdullayeva Yayra Umarovna (1930.14.8, Andijon) — Özbekiston xalq artisti (1964). Lizaxonim Petrosovaning qizi. Toşkent san'at in-tini tugatgan (1950). Ijodi G. Rahimova rahbarligidagi front konsert brigadasida boşlangan (1945). 1950 y.dan Hamza teatrida. Hafiza (A. Qahhor, «Şohi sözana»), Guli (Uyğun, I. Sulton, «Alişer Navoiy»), Katerina (A. Ostrovskiy, «Momaqaldiroq»), Gulbahor (Hamza, «Boy ila xizmatçi»), Gulnor (Oybek, «Qutluğ qon»), Turğunoy (I. Sulton, «Noma'lum kişi»), Xemnolini (R. Tagor asari asosida, «Gang daryosining qizi») kabi obrazlarida turli toifadagi xotin-qizlar hayoti, ularning qismati, jasorati va olijanobligini mujassamlantirdi. Key (M. Kaoru, «Öğirlangan umr») obrazi A. ijodining çöqqisi bölib, u yapon ayolining maşaqqatli hayot yölini, taqdirini psixologik teranlik va izçillik b-n oçib berdi. Regana (U. Şekspir, «Qirol Lir»), Mariya Styuart (F. Şiller, «Mariya Styuart») obrazlari b-n psixologik va fojiaviy rollar ustasi sifatida tanildi. A. ovoz, imo-işora, kinoya va b. ifoda vositalaridan ustalik b-n foydalanadi. Nodirabegim (T. Töla, «Nodirabegim») obrazi A. ijrosida uluğvor, olijanob malika va otaşin ijodkor sifatida namoyon böldi.
A.ning kinodagi asosiy rollari: Gulbahor («Boy ila xizmatçi»), Dildor («Opasingil Rahmonovalar»), Ra'no («Stadionda uçraşamiz»), Saodat («Hamza»), Xatira («Vijdon amri bilan») va b. Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1967). «Döstlik» ordeni b-n taqdirlangan (1998).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АБДУЛЛАЕВА Яйра Умаровна (1930.14.8, Андижон) — Ўзбекистон халқ артисти (1964). Лизахоним Петросованинг қизи. Тошкент санъат ин-тини тугатган (1950). Ижоди Г. Раҳимова раҳбарлигидаги фронт концерт бригадасида бошланган (1945). 1950 й.дан Ҳамза театрида. Ҳафиза (А. Қаҳҳор, «Шоҳи сўзана»), Гули (Уйғун, И. Султон, «Алишер Навоий»), Катерина (А. Островский, «Момақалдироқ»), Гулбаҳор (Ҳамза, «Бой ила хизматчи»), Гулнор (Ойбек, «Қутлуғ қон»), Турғуной (И. Султон, «Номаълум киши»), Хемнолини (Р. Тагор асари асосида, «Ганг дарёсининг қизи») каби образларида турли тоифадаги хотин-қизлар ҳаёти, уларнинг қисмати, жасорати ва олижаноблигини мужассамлантирди. Кей (М. Каору, «Ўғирланган умр») образи А. ижодининг чўққиси бўлиб, у япон аёлининг машаққатли ҳаёт йўлини, тақдирини психологик теранлик ва изчиллик б-н очиб берди. Регана (У. Шекспир, «Қирол Лир»), Мария Стюарт (Ф. Шиллер, «Мария Стюарт») образлари б-н психологик ва фожиавий роллар устаси сифатида танилди. А. овоз, имо-ишора, киноя ва б. ифода воситаларидан усталик б-н фойдаланади. Нодирабегим (Т. Тўла, «Нодирабегим») образи А. ижросида улуғвор, олижаноб малика ва оташин ижодкор сифатида намоён бўлди.
А.нинг кинодаги асосий роллари: Гулбаҳор («Бой ила хизматчи»), Дилдор («Опасингил Раҳмоновалар»), Раъно («Стадионда учрашамиз»), Саодат («Ҳамза»), Хатира («Виждон амри билан») ва б. Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1967). «Дўстлик» ордени б-н тақдирланган (1998).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.