Yazğulom tizmasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 17-b. — ziyouz.com
Yazğulom tizmasi — Ğarbiy Pomir (Tojikiston) dagi toğ tizmasi (Tojikiston). Yazğulom va Bartang daryolari oraliğida. Janubiy ğarbdan şim. şarqqa 170 km ga çözilgan. Örtaça bal. 4500—6000 m, eng baland joyi 6974 m. Tizmada Vudar, Lapizar, Arganax, Ubagi va boşqalar çöqqilar bor. Bir qança dovonlar (Odudi, Roşt—Jirkutan, Bidjirov) mavjud. Suvayirğiç qismi qoyali, abadiy qor va muzliklar bilan qoplangan. Pomirdagi Fedçenko, GrummGrjimaylo, Yazğulom kabi eng yirik muzliklar Ya.t.ning baland qismidan boşlanadi. Tizmaning yon bağirlari tik, qoyali, Yazğulom daryosining çap irmoqlari, Bartang daryosining öng irmoqlari bilan çuqur kesilgan. Ya.t. ning Yazğulom va Bartang daryolari özanlaridan suvayirğiç qismigaça bal. 3000—4000 m. Paleozoy va mezozoy davrlarining kvarsit, gilli slanets, qumtoş, granit, granodiorit, gil va boşqalar toğ jinslaridan taşkil topgan. Ya.t.da 100 dan ortiq muzlik bölib, ularning umumiy mayd. 670 km2 dan ziyod. Tizmada siyrak ötli balandtoğ, çala çöl, daşt ösimliklari tarqalgan. Yon bağirlarida arça, daryo qayirlarida tol, terak, qayin daraxtlari ösadi. Ya.t.ning baland qismlari subalp, alp ötloqlari, doimiy qor va muzliklar mintaqasidan iborat. Daryo vodiylaridan quyi qismlarida tutzor, örikzor, yonğoqzor, tokzorlar bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯЗҒУЛОМ ТИЗМАСИ — Ғарбий Помир (Тожикистон) даги тоғ тизмаси (Тожикистон). Язғулом ва Бартанг дарёлари оралиғида. Жанубий ғарбдан шим. шарққа 170 км га чўзилган. Ўртача бал. 4500—6000 м, энг баланд жойи 6974 м. Тизмада Вудар, Лапизар, Арганах, Убаги ва бошқалар чўққилар бор. Бир қанча довонлар (Одуди, Рошт—Жиркутан, Биджиров) мавжуд. Сувайирғич қисми қояли, абадий қор ва музликлар билан қопланган. Помирдаги Федченко, ГруммГржимайло, Язғулом каби энг йирик музликлар Я.т.нинг баланд қисмидан бошланади. Тизманинг ён бағирлари тик, қояли, Язғулом дарёсининг чап ирмоқлари, Бартанг дарёсининг ўнг ирмоқлари билан чуқур кесилган. Я.т. нинг Язғулом ва Бартанг дарёлари ўзанларидан сувайирғич қисмигача бал. 3000—4000 м. Палеозой ва мезозой даврларининг кварцит, гилли сланец, қумтош, гранит, гранодиорит, гил ва бошқалар тоғ жинсларидан ташкил топган. Я.т.да 100 дан ортиқ музлик бўлиб, уларнинг умумий майд. 670 км2 дан зиёд. Тизмада сийрак ўтли баландтоғ, чала чўл, дашт ўсимликлари тарқалган. Ён бағирларида арча, дарё қайирларида тол, терак, қайин дарахтлари ўсади. Я.т.нинг баланд қисмлари субальп, альп ўтлоқлари, доимий қор ва музликлар минтақасидан иборат. Дарё водийларидан қуйи қисмларида тутзор, ўрикзор, ёнғоқзор, токзорлар бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.