Yem-xaşak töyimligi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 28-b. — ziyouz.com
Yem-xaşak töyimligi - yemxaşakning hayvon organizmini zarur oziq moddalar va energiya b-n ta'minlay oliş darajasini ifodalaydigan sifat körsatkiç. Har qanday ozuqaning töyimliligi ozuqa birligi b-n ölçanadi hamda ozuqa tarkibidagi hazm böladigan oqsil, organik va mineral moddalar, mikroelementlar, vitaminlar miqdori ham hisobga olinadi. Ye.-x. t.ni baholaş negizini ozuqaning kimyoviy tarkibi, hazm bölişi, mahsuldorlikka ta'sirini aniqlaş (suv, quruq modda, protein, yoğ, kletçatka, azotsiz ekstrakt moddalar, kul) taşkil etadi va töyimlilik umumiy energetik töyimlilik va proteinli töyimlilikka ajratiladi.
1933 y.dan har xil ozuqalarning töyimliligiga baho berişda 1 kg örtaça sifatli suli doni töyimligi qabul qilindi. 2005 kkal almaşinuvçi energiya bir energetik ozuqa birligi sifatida qabul qilingan. Almaşinuvçi energiya — bu ozuka tarkibidagi organik moddalarning hayvon organizmida hazm bölib, qon va limfalarga singgan qismi energiyasidir. 1 kg ozuqa birligi 10,5 mJ (megajoul)ga teng (1 kaloriya = 4,18 joul).
Ye.-x. t. asosida ozuqa ratsioni tuzişda maxsus jadvallardan foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕМ-ХАШАК ТЎЙИМЛИГИ - емхашакнинг ҳайвон организмини зарур озиқ моддалар ва энергия б-н таъминлай олиш даражасини ифодалайдиган сифат кўрсаткич. Ҳар қандай озуқанинг тўйимлилиги озуқа бирлиги б-н ўлчанади ҳамда озуқа таркибидаги ҳазм бўладиган оқсил, органик ва минерал моддалар, микроэлементлар, витаминлар миқдори ҳам ҳисобга олинади. Е.-х. т.ни баҳолаш негизини озуқанинг кимёвий таркиби, ҳазм бўлиши, маҳсулдорликка таъсирини аниқлаш (сув, қуруқ модда, протеин, ёғ, клетчатка, азотсиз экстракт моддалар, кул) ташкил этади ва тўйимлилик умумий энергетик тўйимлилик ва протеинли тўйимлиликка ажратилади.
1933 й.дан ҳар хил озуқаларнинг тўйимлилигига баҳо беришда 1 кг ўртача сифатли сули дони тўйимлиги қабул қилинди. 2005 ккал алмашинувчи энергия бир энергетик озуқа бирлиги сифатида қабул қилинган. Алмашинувчи энергия — бу озука таркибидаги органик моддаларнинг ҳайвон организмида ҳазм бўлиб, қон ва лимфаларга сингган қисми энергиясидир. 1 кг озуқа бирлиги 10,5 мЖ (мегажоул)га тенг (1 калория = 4,18 жоуль).
Е.-х. т. асосида озуқа рациони тузишда махсус жадваллардан фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.