Yenotsimon it
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 33-b. — ziyouz.com
Yenotsimon it (Nyctereutes procyonoides) — yirtqiç sut emizuvçilar turkumining itsimonlar oilasiga mansub hayvon. Tanasining uz. 65— 80 sm, dumi 15—25 sm, oğirligi 4— 10 kg, oyoklari qisqa, böyi past. Boşining ikki tomonidagi junlar «çakka soqol» hosil qiladi. Möynasi sarğiş, töq kulrang yoki köpinça qora. Rossiya, Yaponiya, Xitoy va Koreyada tarqalgan. Örta Osiyo, Belorussiya, Ukraina, Kavkaz va Oltoyda iqlimlaştirilgan. Özbekistonda daryo va köllar böyidagi qamişzorlarda, butazorlar va töqaylarda uçrab qoladi. Yerni kovlab uya yasaydi. Köpinça börsiq yoki tulkining taşlab ketgan uyalaridan va tabiiy boşpanalardan foydalanadi. 5—6 tasi töplanib, qişni karaxt holda ötkazadi. Mayda jonivorlar va ösimliklar b-n oziqlanadi. Martda urçiydi. Homiladorlik davri 64 kun, 6—8 tagaça bola tuğadi. Bahorda tullaydi. Möynasi uçun ovlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕНОТСИМОН ИТ (Nyctereutes procyonoides) — йиртқич сут эмизувчилар туркумининг итсимонлар оиласига мансуб ҳайвон. Танасининг уз. 65— 80 см, думи 15—25 см, оғирлиги 4— 10 кг, оёклари қисқа, бўйи паст. Бошининг икки томонидаги жунлар «чакка соқол» ҳосил қилади. Мўйнаси сарғиш, тўқ кулранг ёки кўпинча қора. Россия, Япония, Хитой ва Кореяда тарқалган. Ўрта Осиё, Белоруссия, Украина, Кавказ ва Олтойда иқлимлаштирилган. Ўзбекистонда дарё ва кўллар бўйидаги қамишзорларда, бутазорлар ва тўқайларда учраб қолади. Ерни ковлаб уя ясайди. Кўпинча бўрсиқ ёки тулкининг ташлаб кетган уяларидан ва табиий бошпаналардан фойдаланади. 5—6 таси тўпланиб, қишни карахт ҳолда ўтказади. Майда жониворлар ва ўсимликлар б-н озиқланади. Мартда урчийди. Ҳомиладорлик даври 64 кун, 6—8 тагача бола туғади. Баҳорда туллайди. Мўйнаси учун овланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.