Yenotsimonlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 33–34-b. — ziyouz.com
Yenotsimonlar (Procyonidae) -yirtqiç sut emizuvçilar turkumi oilasi. Taşqi körinişi besönaqay, oyoqlari kalta, tovonda yoki yarim tovonda yuruvçi beş barmoqli hayvonlar. Möynasi qalin, yumşoq. Dumi uzun (faqat katta pandada kalta), köpçiligida — qoramtir halqali, kinkaju turida — tutuvçi. 8 uruği (kakomitsli, yenotlar, uzunburunlilar, olingo, kinkaju, kiçik pandalar va b.), 15 turi ma'lum. Oxirgi ikki uruği ba'zan ayiqsimonlar oilasiga kiritiladi. Köpçilik turi Şim., Markaziy va Jan. Amerikada, faqat kiçik va katta pandalar Jan.-Şarqiy va Markaziy Osiyoda uçraydi. Kiçik panda Jan.- Ğarbiy Xitoy, Nepal, Şim. Myanma va Şim.-Şarqiy Hindistonda, katta panda Xitoyning Siçzan, Şensi, Gansu viloyatlari va Tibetda tarqalgan.
Şim. va Markaziy Amerikada yaşaydigan çayuvçi yenot (Procyon lotor), Ozarbayjon, Belorussiya, Örta Osiyo va Uzoq Şarqda iqlimlaştirilgan. Aralaş örmonlarda yaşaydi. Şim. hududlarda qişda uyquga ketadi. Har yili bir marta tullaydi. Tuproqda qazigan inida, ba'zan daraxtlarning kovagida 2 tadan 8 tagaça bolalaydi. Qimmatli möynasi uçun ovlanadi. Katta panda Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕНОТСИМОНЛАР (Procyonidae) -йиртқич сут эмизувчилар туркуми оиласи. Ташқи кўриниши бесўнақай, оёқлари калта, товонда ёки ярим товонда юрувчи беш бармоқли ҳайвонлар. Мўйнаси қалин, юмшоқ. Думи узун (фақат катта пандада калта), кўпчилигида — қорамтир ҳалқали, кинкажу турида — тутувчи. 8 уруғи (какомицли, енотлар, узунбурунлилар, олинго, кинкажу, кичик пандалар ва б.), 15 тури маълум. Охирги икки уруғи баъзан айиқсимонлар оиласига киритилади. Кўпчилик тури Шим., Марказий ва Жан. Америкада, фақат кичик ва катта пандалар Жан.-Шарқий ва Марказий Осиёда учрайди. Кичик панда Жан.- Ғарбий Хитой, Непал, Шим. Мьянма ва Шим.-Шарқий Ҳиндистонда, катта панда Хитойнинг Сичзань, Шэньси, Ганьсу вилоятлари ва Тибетда тарқалган.
Шим. ва Марказий Америкада яшайдиган чаювчи енот (Procyon lotor), Озарбайжон, Белоруссия, Ўрта Осиё ва Узоқ Шарқда иқлимлаштирилган. Аралаш ўрмонларда яшайди. Шим. ҳудудларда қишда уйқуга кетади. Ҳар йили бир марта туллайди. Тупроқда қазиган инида, баъзан дарахтларнинг ковагида 2 тадан 8 тагача болалайди. Қимматли мўйнаси учун овланади. Катта панда Халқаро Қизил китобга киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.