Yer harorati birligi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 73–74-b. — ziyouz.com
Yer harorati birligi – Yer pöstining har xil çuqurlikdagi haroratini Selsiy gradusi birligida ölçanadigan mikdori. 100° izotermalar 2,2 km dan 6,2 km gaça çuqurlikda, 500° li izotermalar 9 km dan 53 km gaça çuqurlikda namoyon bölişi aniqlangan. Ye.h.b. asosan geotermii gradiyent b-n boğliq. Şim. va Markaziy Tyanşanda t-ra gradiyenti 7—40°/km ni taşkil qiladi, örtaçasi 25°/km ga teng. Mas, Tyanşan toğlaridagi botiqdarda burğilaş b-n oçilgan Yer pöstidagi tog jinslari haroratini bevosita ölçaş natijalari asosida 100° va undan ortiq izotermalar xaritasi tuzilgan. Issiklik oqimining ziçligi 16—134 Vt/ m2 mikdorda bölib, örtaçasi 55 Vt/ m2 ga teng. Çatqol-Qurama r-nida 30°/ km va undan ortiq miqdorga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕР ҲАРОРАТИ БИРЛИГИ – Ер пўстининг ҳар хил чуқурликдаги ҳароратини Цельсий градуси бирлигида ўлчанадиган микдори. 100° изотермалар 2,2 км дан 6,2 км гача чуқурликда, 500° ли изотермалар 9 км дан 53 км гача чуқурликда намоён бўлиши аниқланган. Е.ҳ.б. асосан геотермии градиент б-н боғлиқ. Шим. ва Марказий Тяньшанда т-ра градиенти 7—40°/км ни ташкил қилади, ўртачаси 25°/км га тенг. Мас, Тяньшан тоғларидаги ботиқдарда бурғилаш б-н очилган Ер пўстидаги тог жинслари ҳароратини бевосита ўлчаш натижалари асосида 100° ва ундан ортиқ изотермалар харитаси тузилган. Иссиклик оқимининг зичлиги 16—134 Вт/ м2 микдорда бўлиб, ўртачаси 55 Вт/ м2 га тенг. Чатқол-Қурама р-нида 30°/ км ва ундан ортиқ миқдорга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.