Yer kalamuşlari
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 54-b. — ziyouz.com
Yer kalamuşlari YER KALAMUŞLARI, plastinka tişli kalamuşlar (Nesokia) — kemiruvçi sut emizuvçilar uruği. Oziq tişlari emal qavati b-n qoplanmasdan alohida plastinkalarga öxşab körinadi (plastinka tişli kalamuşlar degan nomi şundan). Hindiston ya. o., Örta Osiyo, Ğarbiy Osiyo va Şim. Afrikada tarqalgan. Kopetdoğ, Murğob, Amudaryo va Zarafşon vodiylarida hind yer kalamuşi, ya'ni nezokiya (N. Indica) uçraydi. Tanasining uz. 22 sm gaça, dumi 15 sm ça. Usti töq qizil, qorni kulrang. Yiliga (3—6 tadan) 2— 3 marta bolalaydi. Asosan, ösimliklar (kartoşka, sabzi va b.) ning yerost-ki qismlari b-n oziqlanadi. Ekinlarga ziyon keltiradi. Yer ostini çuqur qazib, suğoriş inşootlarining buzilişiga, yerning çökişi va b.ga sabab böladi; yuqumli kasalliklar (mas, toun kasalligi) qözğatuvçilarini ham tarqatadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕР КАЛАМУШЛАРИ, пластинка тишли каламушлар (Nesokia) — кемирувчи сут эмизувчилар уруғи. Озиқ тишлари эмал қавати б-н қопланмасдан алоҳида пластинкаларга ўхшаб кўринади (пластинка тишли каламушлар деган номи шундан). Ҳиндистон я. о., Ўрта Осиё, Ғарбий Осиё ва Шим. Африкада тарқалган. Копетдоғ, Мурғоб, Амударё ва Зарафшон водийларида ҳинд ер каламуши, яъни незокия (N. Indica) учрайди. Танасининг уз. 22 см гача, думи 15 см ча. Усти тўқ қизил, қорни кулранг. Йилига (3—6 тадан) 2— 3 марта болалайди. Асосан, ўсимликлар (картошка, сабзи ва б.) нинг ерост-ки қисмлари б-н озиқланади. Экинларга зиён келтиради. Ер остини чуқур қазиб, суғориш иншоотларининг бузилишига, ернинг чўкиши ва б.га сабаб бўлади; юқумли касалликлар (мас, тоун касаллиги) қўзғатувчиларини ҳам тарқатади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.