Yer nurlanişi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 57-b. — ziyouz.com
Yer nurlanişi — yer sirtining issiqlik nurlanişi; Yer sirtining t-rasi unça yuqori bölmaganligi uçun undan tölqin uz. 3—80 mkm gaça bölgan elektromagnit nurlanişlar çiqib turadi. Yer sirtidan çiqadigan tölqinlar atmosferada yutilib, uni qizdiradi. Atmosfera ham Yerga deyarli öşanday uzunlikdagi elektromagnit tölqinlari yuboradi va yer sirti yöqotgan issiqlik örnini qisman qoplaydi. Ye. n. b-n atmosfera nurlanişi orasidagi farqni, ya'ni effektiv nurlanişni maxsus asboblar (pirgeometrlar) b-n ölçaş mumkin. Havo oçiq bölgan keçalarda atmosfera nurlanişi kiçik, ya'ni effektiv nurlaniş (min.ga 1 sm2 sirtdan 0,1—0,2 kal) katta bölgani uçun yer sirti hamda havoning pastki qatlamlari tezda soviydi. Havo bulutli keçalarda effektiv nurlaniş kiçik bölgani uçun yer sirti unça sovimaydi. Kunduz kunlari atmosfera nurlanişidan taşqari yer sirtiga quyoş radiatsiyasi tuşadi va yer sirti ança qiziydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕР НУРЛАНИШИ — ер сиртининг иссиқлик нурланиши; Ер сиртининг т-раси унча юқори бўлмаганлиги учун ундан тўлқин уз. 3—80 мкм гача бўлган электромагнит нурланишлар чиқиб туради. Ер сиртидан чиқадиган тўлқинлар атмосферада ютилиб, уни қиздиради. Атмосфера ҳам Ерга деярли ўшандай узунликдаги электромагнит тўлқинлари юборади ва ер сирти йўқотган иссиқлик ўрнини қисман қоплайди. Е. н. б-н атмосфера нурланиши орасидаги фарқни, яъни эффектив нурланишни махсус асбоблар (пиргеометрлар) б-н ўлчаш мумкин. Ҳаво очиқ бўлган кечаларда атмосфера нурланиши кичик, яъни эффектив нурланиш (мин.га 1 см2 сиртдан 0,1—0,2 кал) катта бўлгани учун ер сирти ҳамда ҳавонинг пастки қатламлари тезда совийди. Ҳаво булутли кечаларда эффектив нурланиш кичик бўлгани учун ер сирти унча совимайди. Кундуз кунлари атмосфера нурланишидан ташқари ер сиртига қуёш радиацияси тушади ва ер сирти анча қизийди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.