Yer qazirlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 71-b. — ziyouz.com
Yer qazirlar YER QAZIRLAR, yer siçqonlar (Soricidae) — haşarotxörlar (sut emizuvçilar) turkumining oilasi. Osiyo, Yevropa, Afrika va Amerika qit'alarida keng tarqalgan, 21 taça uruği bor. Özbekistonda mitti oqtiş (Suncus etruscus), kiçik oqtiş (Crocidura suaveolens), ola putorak (Diplomesodon pulchellum) va oqqorin oqtiş (Crocidura leucodon) uçraydi. Ye. q. sut emizuvçilarning içida eng maydasi, mas, mitti yer siçqon tanasining uz. 3,5 sm, dumi 2,5 sm ça. Körinişi siçqonga öxşaydi, lekin boşining kattaligi, burnidagi uzun xartumçasi va közining kiçikligi b-n ulardan farq qiladi. Tanasining usti baxmaddek silliq va mayin qoramtir qisqa jun b-n qoplangan. Tişlari kurak va oziq tişlardan iborat. Oyoklari kalta, tumşu-ğida möylovi bor. Köp turlari har xil örmonlarda, ba'zi turlari çöl va daştlarda yaşaydi. Kutor degan turi hatto suvda yaşaşga moslaşgan. Ye. q. juda xöra. Zararkunanda haşarotlar va ularning liçinkalarini köplab yeb fonda keltiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕР ҚАЗИРЛАР, ер сичқонлар (Soricidae) — ҳашаротхўрлар (сут эмизувчилар) туркумининг оиласи. Осиё, Европа, Африка ва Америка қитъаларида кенг тарқалган, 21 тача уруғи бор. Ўзбекистонда митти оқтиш (Suncus etruscus), кичик оқтиш (Crocidura suaveolens), ола путорак (Diplomesodon pulchellum) ва оққорин оқтиш (Crocidura leucodon) учрайди. Е. қ. сут эмизувчиларнинг ичида энг майдаси, мас, митти ер сичқон танасининг уз. 3,5 см, думи 2,5 см ча. Кўриниши сичқонга ўхшайди, лекин бошининг катталиги, бурнидаги узун хартумчаси ва кўзининг кичиклиги б-н улардан фарқ қилади. Танасининг усти бахмаддек силлиқ ва майин қорамтир қисқа жун б-н қопланган. Тишлари курак ва озиқ тишлардан иборат. Оёклари калта, тумшу-ғида мўйлови бор. Кўп турлари ҳар хил ўрмонларда, баъзи турлари чўл ва даштларда яшайди. Кутор деган тури ҳатто сувда яшашга мослашган. Е. қ. жуда хўра. Зараркунанда ҳашаротлар ва уларнинг личинкаларини кўплаб еб фонда келтиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.