Yerga ulaş
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 74–75-b. — ziyouz.com
Yerga ulaş (zazemleniye) -elektr apparatlar, maşinalar, jixrzlar, yaşin qaytargiçlar va b.ni yer b-n tutaştiriş. Yerga ulagiçlar vositasida amalga oşiriladi. Yerga ulagiç yerga kömiladigan metall (pölat, mis) elektrod va qurilmalarning yerga ulanadigan qismlarini elektrod b-n biriktiradigan ötkazgiçdan iborat. Yerga tik qoqiladigan pölat quvur (vodoprovod tarmoği, markaziy isitiş yoki gaz tarmoqlaridan boşqa) qam elektrod vazifasini bajaradi. Yerga ulanadigan qism b-n yer orasidagi qarşilikni kamaytiriş uçun elektrod sizot suvlari sathi çuqurligida kömiladi; yerning qarşiligi katta bölganda elektrodga namakob quyiladi. Ye. u. radioeşittiriş tarmoqlarida, radiotexnikada, simli aloqada (bunda yer ötkazgiç vazifasini bajaradi), yaşin qaytargiç va b. apparatlarda (ularni ortiqça kuçlanişdan himoya qiliş, ya'ni tokni yerga ötkazib yuboriş uçun) işlatiladi. Ye. u. taşqi maydon ta'sirida hosil böladigan qarşiliklarni kamaytiradi. Kişilarni tok urişidan himoya qiliş uçun kuçlaniş ostidagi qurilmalarning taşqi metall qismlari (maşina, apparat korpuslari va b.) yerga ulanadi. Ye. u. qarşiligi özgaruvçan tok köprigi b-n ölçanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕРГА УЛАШ (заземление) -электр аппаратлар, машиналар, жихрзлар, яшин қайтаргичлар ва б.ни ер б-н туташтириш. Ерга улагичлар воситасида амалга оширилади. Ерга улагич ерга кўмиладиган металл (пўлат, мис) электрод ва қурилмаларнинг ерга уланадиган қисмларини электрод б-н бириктирадиган ўтказгичдан иборат. Ерга тик қоқиладиган пўлат қувур (водопровод тармоғи, марказий иситиш ёки газ тармоқларидан бошқа) қам электрод вазифасини бажаради. Ерга уланадиган қисм б-н ер орасидаги қаршиликни камайтириш учун электрод сизот сувлари сатҳи чуқурлигида кўмилади; ернинг қаршилиги катта бўлганда электродга намакоб қуйилади. Е. у. радиоэшиттириш тармоқларида, радиотехникада, симли алоқада (бунда ер ўтказгич вазифасини бажаради), яшин қайтаргич ва б. аппаратларда (уларни ортиқча кучланишдан ҳимоя қилиш, яъни токни ерга ўтказиб юбориш учун) ишлатилади. Е. у. ташқи майдон таъсирида ҳосил бўладиган қаршиликларни камайтиради. Кишиларни ток уришидан ҳимоя қилиш учун кучланиш остидаги қурилмаларнинг ташқи металл қисмлари (машина, аппарат корпуслари ва б.) ерга уланади. Е. у. қаршилиги ўзгарувчан ток кўприги б-н ўлчанади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.