Yerni musodara qiliş
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 82-b. — ziyouz.com
Yerni musodara qiliş - davlatning yerni egalaridan majburiy ravişda, biron-bir haq tölamay tortib olişi. Mas, 18—19-a.lardagi inqiloblar davomida Ğarbiy Yevropa mamlakatlarida zamindorlarning yerlari musodara etiddi. 1917 y. okt. töntarişi natijasida xam şunday yerlar tortib olinib, davlat («umumxalq») mulki deb e'lon qilindi va dehqonlarga foydalaniş uçun berildi. 1928— 29 y.lardan boşlab esa sobiq Ittifoqda (jumladan Özbekistonda) dehqon xöjaliklarini «yoppasiga kollektivlaştiriş», «quloqlarni sinf sifatida tugatiş»dan iborat stalinça siyosat yuritildi. Oqibatda ön minglab örta hol va boy dehqonlarning yerlari tortib olinib, jamoa xöjaliklari ixtiyoriga zörlab ötkazildi. Omilkor dehqonlar yer-suv mulklaridan majburiy tarzda mahrum etilib, köplari mamlakatning uzoq joylariga köçirib yuborildi. Mac, 1930 y. okt. oyiga kelib 115231, 1931 y.da 265795 dehqon oilalari Şimol, Ural, Sibir va Qozoğiston mintaqalariga jönatildi. 200—250 ming «quloq» öz oilasi b-n yerini, mulkini taşlab qoçib, şaharlarga köçib ötdi. Şu tariqa jami 1 — 1,1 million dehqon xöjaligi yerlaridan mosuvo bölib, butunlay tugatildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕРНИ МУСОДАРА ҚИЛИШ - давлатнинг ерни эгаларидан мажбурий равишда, бирон-бир ҳақ тўламай тортиб олиши. Мас, 18—19-а.лардаги инқилоблар давомида Ғарбий Европа мамлакатларида заминдорларнинг ерлари мусодара этидди. 1917 й. окт. тўнтариши натижасида хам шундай ерлар тортиб олиниб, давлат («умумхалқ») мулки деб эълон қилинди ва деҳқонларга фойдаланиш учун берилди. 1928— 29 й.лардан бошлаб эса собиқ Иттифоқда (жумладан Ўзбекистонда) деҳқон хўжаликларини «ёппасига коллективлаштириш», «қулоқларни синф сифатида тугатиш»дан иборат сталинча сиёсат юритилди. Оқибатда ўн минглаб ўрта ҳол ва бой деҳқонларнинг ерлари тортиб олиниб, жамоа хўжаликлари ихтиёрига зўрлаб ўтказилди. Омилкор деҳқонлар ер-сув мулкларидан мажбурий тарзда маҳрум этилиб, кўплари мамлакатнинг узоқ жойларига кўчириб юборилди. Mac, 1930 й. окт. ойига келиб 115231, 1931 й.да 265795 деҳқон оилалари Шимол, Урал, Сибирь ва Қозоғистон минтақаларига жўнатилди. 200—250 минг «қулоқ» ўз оиласи б-н ерини, мулкини ташлаб қочиб, шаҳарларга кўчиб ўтди. Шу тариқа жами 1 — 1,1 миллион деҳқон хўжалиги ерларидан мосуво бўлиб, бутунлай тугатилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.