Yerqörğon

Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 85–86-b. — ziyouz.com

Yerqörğon — qad. şahar xarobasi (mil. av. 9—8-a.lar — mil. 6-a.). Qarşi ş.dan 10 km şim.da joylaşgan. Tarixiy manbalarda Baxl, Bolo, Valaam, Naşebolo deb tilga olingan. Ye.da dastlab Turkiston arxeologiya havaskorlari tögaragi a'zolari (L. I. Zimin, I. Kastanye), keyinçalik arxeologlar A. I. Terenojkin (1946), S. K. Kabanov (1946—72 tanaffus b-n), Ya. Ğulomov (1959—64), M. Ye. Masson (1963—64) tekşirişlar olib borgan. 1973 y.dan Özbekiston FA Arxeologiya in-tining Qaşqadaryo ekspeditsiyam kaziş işlari olib boradi. Ye. xarobasi kal'a va şahristondan iborat bölib, umumiy mayd. 150 ga, burjlar b-n mustahkamlangan 2 qator mudofaa devori b-n öralgan. Içki devori (bal. 8 m gaça) beşburçak tarxli bölib, taxm. 40 ga maydonni uragan atrofi xandaq bölgan. Unda qal'a, saroy majmuasi, ibodatxona, kulollar mahallasi, turar joylar va b. joylaşgan. Kulollar mahallasidan bir neça xona, ustaxona qazib oçilgan, uning tagidan eng qad. mudofaa devori krldikdari topildi (mil. av. 8—7-a.lar). Ibodatxona sella (sajdagoh), bir neça kiçik xona hamda ayvondan iborat bölgan. Şahar ikkinçi qator devorlari içidan daxma, maqbara, temirçilar mahallasi kavlab örganilgan. Qaziş vaqtida sopol idiş (xum, xumça, höqaça, kosalar, tova, qozon, toğora, qadah va b.), diniy marosimlarda işlatiladigan asboblar, ma'budalarning sopol haykalçalari, Naxşab tangasi (3—6-a.lar), sugd yozuvi namunalari, muxr nusxasi topilgan.

Ad.: Isamiddinov M. X., Suleymanov R. X., Yerkurgan, T., 1984; Suleymanov R. X., Drevniy Naxşab, T., 2000.

Rustam Sulaymonov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЕРҚЎРҒОН — қад. шаҳар харобаси (мил. ав. 9—8-а.лар — мил. 6-а.). Қарши ш.дан 10 км шим.да жойлашган. Тарихий манбаларда Бахл, Боло, Валаам, Нашеболо деб тилга олинган. Е.да дастлаб Туркистон археология ҳаваскорлари тўгараги аъзолари (Л. И. Зимин, И. Кастанье), кейинчалик археологлар А. И. Тереножкин (1946), С. К. Кабанов (1946—72 танаффус б-н), Я. Ғуломов (1959—64), М. Е. Массон (1963—64) текширишлар олиб борган. 1973 й.дан Ўзбекистон ФА Археология ин-тининг Қашқадарё экспедициям казиш ишлари олиб боради. Е. харобаси калъа ва шаҳристондан иборат бўлиб, умумий майд. 150 га, буржлар б-н мустаҳкамланган 2 қатор мудофаа девори б-н ўралган. Ички девори (бал. 8 м гача) бешбурчак тархли бўлиб, тахм. 40 га майдонни ураган атрофи хандақ бўлган. Унда қалъа, сарой мажмуаси, ибодатхона, кулоллар маҳалласи, турар жойлар ва б. жойлашган. Кулоллар маҳалласидан бир неча хона, устахона қазиб очилган, унинг тагидан энг қад. мудофаа девори крлдикдари топилди (мил. ав. 8—7-а.лар). Ибодатхона целла (саждагоҳ), бир неча кичик хона ҳамда айвондан иборат бўлган. Шаҳар иккинчи қатор деворлари ичидан дахма, мақбара, темирчилар маҳалласи кавлаб ўрганилган. Қазиш вақтида сопол идиш (хум, хумча, ҳўқача, косалар, това, қозон, тоғора, қадаҳ ва б.), диний маросимларда ишлатиладиган асбоблар, маъбудаларнинг сопол ҳайкалчалари, Нахшаб тангаси (3—6-а.лар), сугд ёзуви намуналари, мухр нусхаси топилган.

Ад.: Исамиддинов М. X., Сулейманов Р. X., Еркурган, Т., 1984; Сулейманов Р. X., Древний Нахшаб, Т., 2000.

Рустам Сулаймонов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.