Yertomirlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 84-b. — ziyouz.com
Yertomirlar — toğ jinsi yoriqlarini töldirgan mineral jismlar. Ikki yönalişda çözilgan böladi. Toğ jinslaridagi yoriqlarning mineral moddalar b-n tölişidan yoki yoriqlar böylab mineral moddalarning toğ jinsi b-n metasomatik örin almaşinişidan hosil böladi. Ye. oddiy — yakka mineralli yoriqlar va murakkab — özaro çigallaşib ketgan yoriqlar töplami, maydalangan yoki slanetslaşgan zonalar holida uçraydi. Tasbehsimon, törsimon, kamerali, linzasimon, şoxsimon, egarsimon, zinasimon, patsimon va b. xillari uçraydi. Atrof jinslar b-n bölgan aloqasiga köra kesib ötuvçi va qatlamli Ye. böladi. Ye. uzunligi 1 km dan 200 km gaça (Kaliforniyadagi oltin rudali yertomir), çuq. 3 km dan ziyod (Hindistondagi Kolar konida). Ölçami va yotiş şaroitiga köra apofiza va tomirçalar şakllari farq qilinadi. Ye. b-n köpçilik mineral xom aşyo konlari boğliq (oltin, qörğoşin-rux rudalari, volfram, simob va b.). Ye.ning geologik va işlanadigan ekspluatatsiya qatlam qalinligi farq qilinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕРТОМИРЛАР — тоғ жинси ёриқларини тўлдирган минерал жисмлар. Икки йўналишда чўзилган бўлади. Тоғ жинсларидаги ёриқларнинг минерал моддалар б-н тўлишидан ёки ёриқлар бўйлаб минерал моддаларнинг тоғ жинси б-н метасоматик ўрин алмашинишидан ҳосил бўлади. Е. оддий — якка минералли ёриқлар ва мураккаб — ўзаро чигаллашиб кетган ёриқлар тўплами, майдаланган ёки сланецлашган зоналар ҳолида учрайди. Тасбеҳсимон, тўрсимон, камерали, линзасимон, шохсимон, эгарсимон, зинасимон, патсимон ва б. хиллари учрайди. Атроф жинслар б-н бўлган алоқасига кўра кесиб ўтувчи ва қатламли Е. бўлади. Е. узунлиги 1 км дан 200 км гача (Калифорниядаги олтин рудали ертомир), чуқ. 3 км дан зиёд (Ҳиндистондаги Колар конида). Ўлчами ва ётиш шароитига кўра апофиза ва томирчалар шакллари фарқ қилинади. Е. б-н кўпчилик минерал хом ашё конлари боғлиқ (олтин, қўрғошин-рух рудалари, вольфрам, симоб ва б.). Е.нинг геологик ва ишланадиган эксплуатация қатлам қалинлиги фарқ қилинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.