Yetarli asos qonuni
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 88-b. — ziyouz.com
Yetarli asos qonuni - har bir fikrning asosli, isbotlangan bölişi, boşqa fikrlar b-n zaruriy boğliqligi haqidagi mantiqiy qonun.
Unda qar qanday çin fikr asoslangan bölmoği, ya'ni uning çinligi boşqa çin fikr b-n asoslangan, undan mantiqiy kelib çiqqan, u b-n isbotlangan bölişi lozim. Aks holda fikrdagi izçillik, mantiqiy tartib buziladi. Ye.a.q. obyektiv munosabatlarni, xususan, borliqdagi sababiy boğlanişlarni aks ettiriş asosida şakllangandir. Mas, qirda buğdoyning yaxşi kökarişi, möl hosil berişi yomğirning öz vaqtida yoğib turişiga boğliq. Yomğir yoğişi bulutning paydo bölişi va töplanişiga, bu esa, öz navbatida, yerdagi suvlarning yetarli darajada buğlanişiga boğliq. Demak, sabab va oqibat mavjudligi mutlaqo özgarmas xususiyat emas. Biroq, olamda har bir narsa va hodisa sabab va oqibat şaklida körinişi mumkin, çunki tayin narsa va hodisalar emas, umumiy boğlaniş, özgariş, rivojlaniş abadiydir. Ye.a.q. obyektiv reallikni töğri aks ettiriş, jumladan fanning rivojlanişi uçun katta ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕТАРЛИ АСОС ҚОНУНИ - ҳар бир фикрнинг асосли, исботланган бўлиши, бошқа фикрлар б-н зарурий боғлиқлиги ҳақидаги мантиқий қонун.
Унда қар қандай чин фикр асосланган бўлмоғи, яъни унинг чинлиги бошқа чин фикр б-н асосланган, ундан мантиқий келиб чиққан, у б-н исботланган бўлиши лозим. Акс ҳолда фикрдаги изчиллик, мантиқий тартиб бузилади. Е.а.қ. объектив муносабатларни, хусусан, борлиқдаги сабабий боғланишларни акс эттириш асосида шакллангандир. Мас, қирда буғдойнинг яхши кўкариши, мўл ҳосил бериши ёмғирнинг ўз вақтида ёғиб туришига боғлиқ. Ёмғир ёғиши булутнинг пайдо бўлиши ва тўпланишига, бу эса, ўз навбатида, ердаги сувларнинг етарли даражада буғланишига боғлиқ. Демак, сабаб ва оқибат мавжудлиги мутлақо ўзгармас хусусият эмас. Бироқ, оламда ҳар бир нарса ва ҳодиса сабаб ва оқибат шаклида кўриниши мумкин, чунки тайин нарса ва ҳодисалар эмас, умумий боғланиш, ўзгариш, ривожланиш абадийдир. Е.а.қ. объектив реалликни тўғри акс эттириш, жумладан фаннинг ривожланиши учун катта аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.