Yevgenika
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 1–2-b. — ziyouz.com
Yevgenika (yun. eugenes — yaxşi zurriyot) — odam salomatligi irsiyati va uni yaxşilaş töğrisidagi ta'limot. Ye.ning tamoyillari birinçi marta 1869 y. ingliz paleontologi F. Galton tomonidan işlab çiqilgan. U kelgusi avlod irsiy xususiyatlari (salomatligi, aqli, qobiliyati, iqtidori) ning yaxşilanişiga ta'sir etişni örganişni taklif etgan. Ye.ga qiziqiş ayniqsa 20-a.ning l-çoragida genetikaning jadal sur'atlar b-n rivojlanişi hamda odam belgilarining irsiylanişi töğrisida köplab dalillar töplanib borişi b-n oşib ketdi. Ilğor olimlar (F. Galton, G. Meller, N. K. Kolsov) Ye. oldiga insonparvarlik vazifasini qöyişgan edi. Lekin Ye. ğoyalaridan köpinça irqçilikni oqlaş (mas, faşizm irqçilik ğoyasi) maqsadlarida foydalanilganligi tufayli ilmiy ğoya va tuşunça sifatida Ye.ning obrösi tuşib ketdi. Hozir Ye.ning köpgina muammolari, ayniqsa insonning irsiy kasalliklariga qarşi kuraş masalalari odam genetikasi, jumladan, tibbiy genetika doirasida örganiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕВГЕНИКА (юн. eugenes — яхши зурриёт) — одам саломатлиги ирсияти ва уни яхшилаш тўғрисидаги таълимот. Е.нинг тамойиллари биринчи марта 1869 й. инглиз палеонтологи Ф. Гальтон томонидан ишлаб чиқилган. У келгуси авлод ирсий хусусиятлари (саломатлиги, ақли, қобилияти, иқтидори) нинг яхшиланишига таъсир этишни ўрганишни таклиф этган. Е.га қизиқиш айниқса 20-а.нинг l-чорагида генетиканинг жадал суръатлар б-н ривожланиши ҳамда одам белгиларининг ирсийланиши тўғрисида кўплаб далиллар тўпланиб бориши б-н ошиб кетди. Илғор олимлар (Ф. Гальтон, Г. Меллер, Н. К. Кольцов) Е. олдига инсонпарварлик вазифасини қўйишган эди. Лекин Е. ғояларидан кўпинча ирқчиликни оқлаш (мас, фашизм ирқчилик ғояси) мақсадларида фойдаланилганлиги туфайли илмий ғоя ва тушунча сифатида Е.нинг обрўси тушиб кетди. Ҳозир Е.нинг кўпгина муаммолари, айниқса инсоннинг ирсий касалликларига қарши кураш масалалари одам генетикаси, жумладан, тиббий генетика доирасида ўрганилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.