Yevklid geometriyasi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 2-b. — ziyouz.com
Yevklid geometriyasi — mil. av. 3-a.da Yevklid izçil asoslagan geometriya. Parallellik aksiomasiga (töğri çiziqda yotmagan nuqta orqali şu töğri çiziq b-n kesişmaydigan faqat bitta töğri çiziq ötkaziş mumkin, degan aksiomaga) hamda mutlaq geometriya aksiomalari sistemalari deb ataluvçi 5 guruh (boğlaniş, tartib, harakat, uzluksizlik, parallellikdan iborat) aksiomalarga asoslangan. Ye. g. aksiomalar sistemalari nuqta, töğri çiziq, tekislik, harakat va nuqta, töğri çiziq va tekislik orasidagi munosabatlarga suyanadi. Ye. g. birinçi marta izçil ravişda Yevklid «Negizlari»da bayon etilgan. Ye. g.dan farkli geometriyami birinçi marta rus geometri N. I. Lobaçevskiy yaratdi. Ye.g. örta maktabda öqitiladi va «elementar geometriya» deb ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕВКЛИД ГЕОМЕТРИЯСИ — мил. ав. 3-а.да Евклид изчил асослаган геометрия. Параллеллик аксиомасига (тўғри чизиқда ётмаган нуқта орқали шу тўғри чизиқ б-н кесишмайдиган фақат битта тўғри чизиқ ўтказиш мумкин, деган аксиомага) ҳамда мутлақ геометрия аксиомалари системалари деб аталувчи 5 гуруҳ (боғланиш, тартиб, ҳаракат, узлуксизлик, параллелликдан иборат) аксиомаларга асосланган. Е. г. аксиомалар системалари нуқта, тўғри чизиқ, текислик, ҳаракат ва нуқта, тўғри чизиқ ва текислик орасидаги муносабатларга суянади. Е. г. биринчи марта изчил равишда Евклид «Негизлари»да баён этилган. Е. г.дан фаркли геометриями биринчи марта рус геометри Н. И. Лобачевский яратди. Е.г. ўрта мактабда ўқитилади ва «элементар геометрия» деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.