Yevnuxoidizm
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 3–4-b. — ziyouz.com
Yevnuxoidizm (yun. eunuchos — biçilgan odam), erkaklarda — hezalaklik, ayollarda — erkakçalişlik — jinsiy bezlarning tuğma kamçiligi yoki jarohatlanişi, yoxud gipofizdan gonadotrop gormonlar kam çiqişi sababli röy beradigan kasallik. Erkaklarda köproq uçraydi. Yevnuxoid gigantizm va yevnuxoid semiriş (yoğ bosiş) degan ikki turi bor. Odatda, aralaş xili uçraydi. Belgilari: böy ösib ketadi, skelet nomutanosib ösadi (qöl-oyoq, ayniqsa oyoq uzun böladi), suyaklar ingiçka, yelka tor, çanoq keng (ayollar çanoği tor), muskullar böş (ilvillagan) böladi. Kökrak, qorin va sonni yoğ bosadi, jinsiy bezlar yetilmaydi, ikkilamçi jinsiy belgilar unça bilinmaydi, qov va qöltiqda jun ösmaydi, ovoz ingiçka (bolalarga xos), jinsiy his susaygan böladi. Jismoniy mehnatga yaraydi, ammo sustkaş, zehni past böladi. Ötmişda bolaligida biçilganlar (ğulomlar)da ham şunga öxşaş hodisa kuzatilardi. Bemorlar genetik va endokrinolog nazoratida jinsiy gormonlar b-n uzoq davolanişi kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕВНУХОИДИЗМ (юн. eunuchos — бичилган одам), эркакларда — ҳезалаклик, аёлларда — эркакчалишлик — жинсий безларнинг туғма камчилиги ёки жароҳатланиши, ёхуд гипофиздан гонадотроп гормонлар кам чиқиши сабабли рўй берадиган касаллик. Эркакларда кўпроқ учрайди. Евнухоид гигантизм ва евнухоид семириш (ёғ босиш) деган икки тури бор. Одатда, аралаш хили учрайди. Белгилари: бўй ўсиб кетади, скелет номутаносиб ўсади (қўл-оёқ, айниқса оёқ узун бўлади), суяклар ингичка, елка тор, чаноқ кенг (аёллар чаноғи тор), мускуллар бўш (илвиллаган) бўлади. Кўкрак, қорин ва сонни ёғ босади, жинсий безлар етилмайди, иккиламчи жинсий белгилар унча билинмайди, қов ва қўлтиқда жун ўсмайди, овоз ингичка (болаларга хос), жинсий ҳис сусайган бўлади. Жисмоний меҳнатга ярайди, аммо сусткаш, зеҳни паст бўлади. Ўтмишда болалигида бичилганлар (ғуломлар)да ҳам шунга ўхшаш ҳодиса кузатиларди. Беморлар генетик ва эндокринолог назоратида жинсий гормонлар б-н узоқ даволаниши керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.