Yevripid
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 4-b. — ziyouz.com
Yevripid YEVRIPID, Evripid (Euripides), (taxm. mil. av. 480, Afina — mil. av. 406, Makedoniya) — yunon şoiri, dramaturg. Ijodini şe'riyatdan boşlagan. Afinalik uç bukj fojianavis (Esxil, Sofokl)ning sönggisi. Jami 92 pyesa yozgan, şundan 17 fojia va bir hajviy dramasi bizgaça yetib kelgan («Kiklop»). Ular mifologik syujet asosida yaratilgan bölsada, inson şaxsi asosiy örinda turadi. Ye. ijodi Afina davlat-şahar sifatida tanazzulga uçragan va axloqiy meyorlar inqirozi yuz bergan yillarda şakllangan bölib, mifologiya, axloqiy va an'anaviy tartiblarga tanqidiy mu-nosabati b-n ajralib turadi. U dramatik voqealar tasvirida köpinça falsafiy munozara yoki sud muzokaralari ohan-giga xos mulohaza yuritganki, bunda öta ratsionalizm ruhiy holatlarning çuqur tasviri b-n qöşilib ketadi («Vakxanka», «Gerakl»). Ye. dramaturgiyasining obyektiv mazmuni Afina demokratiyasi dunyokaraşi an'analariga keskin ziddir. Afinada öşa davrda yuz bergan ijtimoiy özgarişlar Ye.ning inson şaxsiyati, uning içki dunyosiga qiziqişi kuçayişiga olib keldi. Ye. asarlarida maişiy unsurlar tasviriga zör beriş, kişilarning şaxsiy takdiriga qiziqiş kabi antik fojiaga xos bölmagan xususiyatlar mavjud («Medeya», «Ippolit»). Ye. ijodi Yevropa dramaturgiyasiga samarali ta'sir körsatgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕВРИПИД, Эврипид (Euripides), (тахм. мил. ав. 480, Афина — мил. ав. 406, Македония) — юнон шоири, драматург. Ижодини шеъриятдан бошлаган. Афиналик уч букж фожианавис (Эсхил, Софокл)нинг сўнггиси. Жами 92 пьеса ёзган, шундан 17 фожиа ва бир ҳажвий драмаси бизгача етиб келган («Киклоп»). Улар мифологик сюжет асосида яратилган бўлсада, инсон шахси асосий ўринда туради. Е. ижоди Афина давлат-шаҳар сифатида таназзулга учраган ва ахлоқий меъёрлар инқирози юз берган йилларда шаклланган бўлиб, мифология, ахлоқий ва анъанавий тартибларга танқидий му-носабати б-н ажралиб туради. У драматик воқеалар тасвирида кўпинча фалсафий мунозара ёки суд музокаралари оҳан-гига хос мулоҳаза юритганки, бунда ўта рационализм руҳий ҳолатларнинг чуқур тасвири б-н қўшилиб кетади («Вакханка», «Геракл»). Е. драматургиясининг объектив мазмуни Афина демократияси дунёкараши анъаналарига кескин зиддир. Афинада ўша даврда юз берган ижтимоий ўзгаришлар Е.нинг инсон шахсияти, унинг ички дунёсига қизиқиши кучайишига олиб келди. Е. асарларида маиший унсурлар тасвирига зўр бериш, кишиларнинг шахсий такдирига қизиқиш каби антик фожиага хос бўлмаган хусусиятлар мавжуд («Медея», «Ипполит»). Е. ижоди Европа драматургиясига самарали таъсир кўрсатган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.