Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati

Manba: ÖzME, Qöşimça (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 31–32-b. — ziyouz.com

Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati — davlatlararo (xalqaro) iqtisodiy taşkilot. 2000 y. 10 okt.da Belorussiya, Qozogiston, Qirgiziston, Rossiya, Tojikiston prezidenglari Ostona ş.da imzolagan şartnoma asosida ta'sis etilgan (mazkur davlatlar tomonidan 1995 y.da taşkil etilgan Bojxona Ittifoqining huquqiy vorisi). 2002 y. may oyidan Ukraina, Moldova, 2003 y.dan Arma-niston kuzatuvçi maqomiga ega. 2005 y. 6—7 okt. da Sankt-Peterburg (Rossiya)da Markaşi Osiyo hamkorligi taşkiloti (MOHT) ga a'zo davlatlar boşliklari kengaşi majlisida Özbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov taklifi bilan davlatlararo iqtisodiy in-tegratsiyani yanada rivojlantiriş maq-sadlarida MOHT Ye. i.h. bilan qöşilgani haqida qaror qabul qilindi. Ye.i.h.ga a'zo mamlakatlar Davlatlararo kengaşining Sankt-Peterburg sammitida Özbskiston mazkur taşkilotta rasman a'zo böldi (2006 y. 25 yanv.). Hamjamiyatning asosiy maqsadlari: davlatlararo integratsiyaning eng yuqori darajasini ta'minlagan holda özaro savdo-sotiqda bosqiçma-bosqiç tarif va notarif tösiklarni bekor qiliş yöli bilan erkin savdo zonalarini; transport xizmatlari umumiy bozorini va yagona transport sistemasini; umumiy energetika bozorini; yagona bojxona ittifoqini; i.ç. omillarining erkin harakati ta'minlanadigan erkin bozorni va uyğunlaşgan iqtisodiy siyosat amal qiladigan iqtisodiy va valyuta ittifoqini bargyu etiş pa b. Hamjamiyat doirasida imzolangan bitim va şartnomalar sap-do-iqtisodiy, moliya, bojxona, tariflar va ijtimoiy sohalardagi hamkorlik masalalarini tartibga sodadi.

Hamjamiyatning oliy organi — a'zo mamlakatlar davlat boşliqlari va hukumat boşlikdari kiradigan davlatlararo kengaş hisoblanadi (bir yilda kamila 3 marta — bir marta prezidentlar darajasila, 2 marta boş vazirlar darajasila majlislar ötkazadi). Hamjamiyatning ijroiya organi — Integratsiya qömita-s i (uning tarkibiga hukumat boşliqlarining iqtisodiyot masalalari böyiça örinbosarlari kiradi). Integ-ratsiya qömitasi majlislari oraligidagi davrda Hamjamiyatning joriy işlarini Hamjamiyat huzuridagi doimiy vakillar komissiyasi (vakillarni davlat boşliqpari tayinlaydi) boşqaradi. Integratsiya qömi-tasi qoşida doimiy işlaydigan va 9 dspartamentdan iborat Sekretariat bor. Uni Davlatlararo kengaş qarori bilan 3 yil muddatga tayinlanadigan Boş kotib boşqaradi. Bundan taşqari Hamjamiyat huzurila srlamçi organlar tarzida 13 tarmoq kengaşlari va 4 komissiya faoliyat körsatadi. A'zo mamlakatlarning parlamentlari vakillaridan iborat Hamjamiyatning Parlamentlararo assambleyasi doirasida davlatlarning qonun çiqaruvçi hokimiyatlari örtasidagi hamkorlik amalga oşirilali (gomonlarning milliy qonunçiligini özaro uyğunlaştiriş va uni hamjamiyat doirasida tuzilgan şartnomalarga muvofiqlaştiriş masalalarini körib çiqadi).

Hamjamiyat sudi (har bir davlatdan 2 tadan vakil) hamjamiyat doirasida amal qiladigan şartnomalar va organlar qarorlarini a'zo davlatlar tomonidan bir xilda qöllaşni ta'minlaydi. Integratsiya qö;mitasi sekretariati Moskva va Olmaota ş.larida, Parlamentlararo assambleya Sankt-Peter-burg ş.da, hamjamiyat sudi Minsk ş.da joilaşgan. Hamjamiyat 2003 y.lan BMT Boş ayesambleyasida kuzatuvçi maqomiga ega. Yevropa Ittifoqi, Jahon savdo taşkiloti, Yevropa xavfsizlik va hamkorlik taşkiloti, Jahogg banki, Yevropa tiklaniş va taraqqiyot banki bilan hamkorlik aloqalari örnatilgan.

Farhod Hakimov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЕВРООСИЁ ИҚТИСОДИЙ ҲАМЖАМИЯТИ — давлатлараро (халқаро) иқтисодий ташкилот. 2000 й. 10 окт.да Белоруссия, Қозогистон, Қиргизистон, Россия, Тожикистон президенглари Остона ш.да имзолаган шартнома асосида таъсис этилган (мазкур давлатлар томонидан 1995 й.да ташкил этилган Божхона Иттифоқининг ҳуқуқий вориси). 2002 й. май ойидан Украина, Молдова, 2003 й.дан Арма-нистон кузатувчи мақомига эга. 2005 й. 6—7 окт. да Санкт-Петербург (Россия)да Маркаши Осиё ҳамкорлиги ташкилоти (МОҲТ) га аъзо давлатлар бошликлари кенгаши мажлисида Ўзбекистон Республикаси Президенти И.А.Каримов таклифи билан давлатлараро иқтисодий ин-теграцияни янада ривожлантириш мақ-садларида МОҲТ Е. и.ҳ. билан қўшилгани ҳақида қарор қабул қилинди. Е.и.ҳ.га аъзо мамлакатлар Давлатлараро кенгашининг Санкт-Петербург саммитида Ўзбскистон мазкур ташкилотта расман аъзо бўлди (2006 й. 25 янв.). Ҳамжамиятнинг асосий мақсадлари: давлатлараро интеграциянинг энг юқори даражасини таъминлаган ҳолда ўзаро савдо-сотиқда босқичма-босқич тариф ва нотариф тўсикларни бекор қилиш йўли билан эркин савдо зоналарини; транспорт хизматлари умумий бозорини ва ягона транспорт системасини; умумий энергетика бозорини; ягона божхона иттифоқини; и.ч. омилларининг эркин ҳаракати таъминланадиган эркин бозорни ва уйғунлашган иқтисодий сиёсат амал қиладиган иқтисодий ва валюта иттифоқини баргю этиш па б. Ҳамжамият доирасида имзоланган битим ва шартномалар сап-до-иқтисодий, молия, божхона, тарифлар ва ижтимоий соҳалардаги ҳамкорлик масалаларини тартибга содади.

Ҳамжамиятнинг олий органи — аъзо мамлакатлар давлат бошлиқлари ва ҳукумат бошликдари кирадиган давлатлараро кенгаш ҳисобланади (бир йилда камила 3 марта — бир марта президентлар даражасила, 2 марта бош вазирлар даражасила мажлислар ўтказади). Ҳамжамиятнинг ижроия органи — Интеграция қўмита-с и (унинг таркибига ҳукумат бошлиқларининг иқтисодиёт масалалари бўйича ўринбосарлари киради). Интег-рация қўмитаси мажлислари оралигидаги даврда Ҳамжамиятнинг жорий ишларини Ҳамжамият ҳузуридаги доимий вакиллар комиссияси (вакилларни давлат бошлиқпари тайинлайди) бошқаради. Интеграция қўми-таси қошида доимий ишлайдиган ва 9 дспартаментдан иборат Секретариат бор. Уни Давлатлараро кенгаш қарори билан 3 йил муддатга тайинланадиган Бош котиб бошқаради. Бундан ташқари Ҳамжамият ҳузурила срламчи органлар тарзида 13 тармоқ кенгашлари ва 4 комиссия фаолият кўрсатади. Аъзо мамлакатларнинг парламентлари вакилларидан иборат Ҳамжамиятнинг Парламентлараро ассамблеяси доирасида давлатларнинг қонун чиқарувчи ҳокимиятлари ўртасидаги ҳамкорлик амалга оширилали (гомонларнинг миллий қонунчилигини ўзаро уйғунлаштириш ва уни ҳамжамият доирасида тузилган шартномаларга мувофиқлаштириш масалаларини кўриб чиқади).

Ҳамжамият суди (ҳар бир давлатдан 2 тадан вакил) ҳамжамият доирасида амал қиладиган шартномалар ва органлар қарорларини аъзо давлатлар томонидан бир хилда қўллашни таъминлайди. Интеграция қў;митаси секретариати Москва ва Олмаота ш.ларида, Парламентлараро ассамблея Санкт-Петер-бург ш.да, ҳамжамият суди Минск ш.да жоилашган. Ҳамжамият 2003 й.лан БМТ Бош аесамблеясида кузатувчи мақомига эга. Европа Иттифоқи, Жаҳон савдо ташкилоти, Европа хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти, Жаҳогг банки, Европа тикланиш ва тараққиёт банки билан ҳамкорлик алоқалари ўрнатилган.

Фарҳод Ҳакимов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.