Yevropa

Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 16-b. — ziyouz.com

Yevropa - KAVKAZ - OSIYO TRANSPORT YÖLAGI, TRACECA - Yevropani Kavkaz orkali Osiyo b-n boğlaydigan avtomobil va t. y.lari majmui. Dastlab Bryusselda 1993 i. may oyida Örta Osiyo respublikalari, Qozoğiston, Ozarbayjon, Armaniston, Gruziya davlatlarining savdo va transport vazirlari iştirokida ötkazilgan konferensiyada bu yölakni quriş dasturi qabul qilingan. Konferensiyada Yevropa Ittifoqi tomonidan moliyalanadigan Ğarb-Şarq yönalişida Yevropadan Qora dengizni kesib ötib, Kavkaz, Kaspiy dengizi orqali Örta Osiyo va undan Xitoyga çiqadigan transport yölagini quriş böyiça texnikaviy hamkorlik haqida bitam imzolandi.

Dasturni amalga oşiriş maqsadlari Markaziy Osiyo va Zakavkazye respublikalarining Yevropa va jahon bozorlariga muqobil transport yölaklari orqali çiqişiga imkoniyat yaratiş b-n ularning siyosiy va iqtisodiy mustaqilligini qöllab-quvvatlaş; bu respublikalar örtasida mintaqaviy hamkorlikni yanada rivojlantirişga kömaklaşiş; bu yölakni Transevropa tarmoqlari (TENs) b-n boğlaş va b.dan iborat; Ye. — K. — O. t. y. Markaziy Osiyodan yuklarni jahon bozorlariga xizmat körsatadigan yirik tonnajli dengiz kemalariga yetkazib beriş uçun eng qisqa va eng arzon yöldir. 2000 i.ga qadar texnikaviy hamkorlikning 28 tadqiqoti (37 mln. yevro) va infratuzilmalarni tiklaş böyiça 10 investitsiya loyihasi (48 mln. yevro) mablağ b-n ta'minlandi.

Yölakni barpo qilişda yirik xalqaro moliyaviy muassasalar iştirok etadi. Yevropa tiklaniş va taraqqiyot banki yönaliş böyiça portlar, t. y.lar va avtomobil yöllari kapital loyihalari (umumiy miqdori 250 mln. AQŞ dollari), Jahon banki Armaniston va Gruziyadagi avtomobil yöllari böyiça kapital loyihalarini (40 mln. AQŞ dollari) va Osiyo taraqqiyot banki avtomobil va t. y.larni takomillaştirişni moliyalaş majburiyatini olgan. Yevropa Ittifoqidagi xususiy investorlar Markaziy Osiyo va Kavkazdagi transport kompaniyalari b-n qöşma korxonalar taşkil qilgan.

Ye. — K. — O. t. y.ning umumiy uz. 10 ming km.dan ortiq. Uning 677 km (Olot — Buxoro — Navoiy — Samarqand — Jizzax — Toşkent — Ğiştköprik yönalişi) Özbekiston hududidan ötadi.

Tohirjon Mirzayev.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЕВРОПА - КАВКАЗ - ОСИЁ ТРАНСПОРТ ЙЎЛАГИ, TRACECA - Европани Кавказ оркали Осиё б-н боғлайдиган автомобиль ва т. й.лари мажмуи. Дастлаб Брюсселда 1993 и. май ойида Ўрта Осиё республикалари, Қозоғистон, Озарбайжон, Арманистон, Грузия давлатларининг савдо ва транспорт вазирлари иштирокида ўтказилган конференцияда бу йўлакни қуриш дастури қабул қилинган. Конференцияда Европа Иттифоқи томонидан молияланадиган Ғарб-Шарқ йўналишида Европадан Қора денгизни кесиб ўтиб, Кавказ, Каспий денгизи орқали Ўрта Осиё ва ундан Хитойга чиқадиган транспорт йўлагини қуриш бўйича техникавий ҳамкорлик ҳақида битам имзоланди.

Дастурни амалга ошириш мақсадлари Марказий Осиё ва Закавказье республикаларининг Европа ва жаҳон бозорларига муқобил транспорт йўлаклари орқали чиқишига имконият яратиш б-н уларнинг сиёсий ва иқтисодий мустақиллигини қўллаб-қувватлаш; бу республикалар ўртасида минтақавий ҳамкорликни янада ривожлантиришга кўмаклашиш; бу йўлакни Трансевропа тармоқлари (TENs) б-н боғлаш ва б.дан иборат; Е. — К. — О. т. й. Марказий Осиёдан юкларни жаҳон бозорларига хизмат кўрсатадиган йирик тоннажли денгиз кемаларига етказиб бериш учун энг қисқа ва энг арзон йўлдир. 2000 и.га қадар техникавий ҳамкорликнинг 28 тадқиқоти (37 млн. евро) ва инфратузилмаларни тиклаш бўйича 10 инвестиция лойиҳаси (48 млн. евро) маблағ б-н таъминланди.

Йўлакни барпо қилишда йирик халқаро молиявий муассасалар иштирок этади. Европа тикланиш ва тараққиёт банки йўналиш бўйича портлар, т. й.лар ва автомобиль йўллари капитал лойиҳалари (умумий миқдори 250 млн. АҚШ доллари), Жаҳон банки Арманистон ва Грузиядаги автомобиль йўллари бўйича капитал лойиҳаларини (40 млн. АҚШ доллари) ва Осиё тараққиёт банки автомобиль ва т. й.ларни такомиллаштиришни молиялаш мажбуриятини олган. Европа Иттифоқидаги хусусий инвесторлар Марказий Осиё ва Кавказдаги транспорт компаниялари б-н қўшма корхоналар ташкил қилган.

Е. — К. — О. т. й.нинг умумий уз. 10 минг км.дан ортиқ. Унинг 677 км (Олот — Бухоро — Навоий — Самарқанд — Жиззах — Тошкент — Ғишткўприк йўналиши) Ўзбекистон ҳудудидан ўтади.

Тоҳиржон Мирзаев.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.