Yevropa Ittifoqi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 12-b. — ziyouz.com
Yevropa Ittifoqi (YEI) — özida xalqaro taşkilot va federativ davlat xususiyatlarini mujassamlaştirgan davlatlararo uyuşma. Dastlab Yevropa hamjamiyati («Umumiy bozor») nomi b-n atalgan. YEI töğrisidagi şartnoma 1992 y. Maastrixt ş.da (Niderlandiya) Yevropa hamjamiyatiga a'zo bölgan 12 davlat va hukumat boşliklari imzo çekkan Yevropa mamlakatlarining siyosiy va valyuta-iqtisodiy ittifoqini vujudga keltiriş töğrisidagi bu şartnoma 1993 y. 1 noyab.dan kuçga kirgan. YEIning maqsadlari: Yevropa xalqlarining mustahkam ittifoqini vujudga keltiriş, içki çegaralari bölmagan makon yaratiş, iqtisodiy va ijtimoiy özaro ta'sirni kuçaytiriş yöli b-n muvofiqlaştirilgan uzoq muddatli iqtisodiy taraqqiyotga yordam beriş; iqtisodiy va valyuta ittifoqini taşkil qiliş va yagona valyuta yaratiş (bu maqsadga 2002 y. yanv.da asosan erişildi); birgalikda taşqi siyosat olib boriş va xavfsizlik borasida siyosat yuritiş, kelgusida esa birgalikda mudofaa siyosatini ham olib boriş yöli b-n xalqaro sohada öziga xos bir xillikni qaror toptiriş; adliya va içki işlar sohasida hamkorlikni rivojlantiriş; umumiy boylikni saqlab qoliş va köpaytiriş. YEI organlari: Yevropa maşvarati, Yevropa parlamenti, Yevropa Ittifoqi Kengaşi, Yevropa komissiyasi, Yevropa sudi. Taşkilotga 15 mamlakat (Avstriya, Belgiya, Buyuk Britaniya, Germaniya, Gretsiya, Daniya, Irlandiya, Ispaniya, Italiya, Lyuksemburg, Niderlandiya, Portugaliya, Finlyandiya, Fransiya, Şvetsiya) a'zo (2002 y. yanv.). Qarorgohi Strasbur ş.da (Fransiya). Özbekistonning jahon hamjamiyatiga integratsiyalaşuvida YEI b-n hamkorlik alohida örin tutadi. Taşkilot TASIS dasturi doirasida Özbekistonga texnikaviy yordam körsatadi. 1999 y. 1 iyulda Özbekiston b-n YEI örtasida Şeriklik va hamkorlik töğrisidagi bitim ratifikatsiya qilindi. Bu bitim siyosiy, iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy, ijtimoiy, madaniy-ma'rifiy aloqalar rivoji uçun imkoniyat tuğdirdi. Jumladan, tomonlar özaro savdoda bir-birlariga eng qulay şaroit yaratadilar, bir-birlariga tegişli tovarlarni öz hududlari orqali erkin tranzit qilişni ta'minlaydilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕВРОПА ИТТИФОҚИ (ЕИ) — ўзида халқаро ташкилот ва федератив давлат хусусиятларини мужассамлаштирган давлатлараро уюшма. Дастлаб Европа ҳамжамияти («Умумий бозор») номи б-н аталган. ЕИ тўғрисидаги шартнома 1992 й. Маастрихт ш.да (Нидерландия) Европа ҳамжамиятига аъзо бўлган 12 давлат ва ҳукумат бошликлари имзо чеккан Европа мамлакатларининг сиёсий ва валюта-иқтисодий иттифоқини вужудга келтириш тўғрисидаги бу шартнома 1993 й. 1 нояб.дан кучга кирган. ЕИнинг мақсадлари: Европа халқларининг мустаҳкам иттифоқини вужудга келтириш, ички чегаралари бўлмаган макон яратиш, иқтисодий ва ижтимоий ўзаро таъсирни кучайтириш йўли б-н мувофиқлаштирилган узоқ муддатли иқтисодий тараққиётга ёрдам бериш; иқтисодий ва валюта иттифоқини ташкил қилиш ва ягона валюта яратиш (бу мақсадга 2002 й. янв.да асосан эришилди); биргаликда ташқи сиёсат олиб бориш ва хавфсизлик борасида сиёсат юритиш, келгусида эса биргаликда мудофаа сиёсатини ҳам олиб бориш йўли б-н халқаро соҳада ўзига хос бир хилликни қарор топтириш; адлия ва ички ишлар соҳасида ҳамкорликни ривожлантириш; умумий бойликни сақлаб қолиш ва кўпайтириш. ЕИ органлари: Европа машварати, Европа парламенти, Европа Иттифоқи Кенгаши, Европа комиссияси, Европа суди. Ташкилотга 15 мамлакат (Австрия, Бельгия, Буюк Британия, Германия, Греция, Дания, Ирландия, Испания, Италия, Люксембург, Нидерландия, Португалия, Финляндия, Франция, Швеция) аъзо (2002 й. янв.). Қароргоҳи Страсбур ш.да (Франция). Ўзбекистоннинг жаҳон ҳамжамиятига интеграциялашувида ЕИ б-н ҳамкорлик алоҳида ўрин тутади. Ташкилот ТАСИС дастури доирасида Ўзбекистонга техникавий ёрдам кўрсатади. 1999 й. 1 июлда Ўзбекистон б-н ЕИ ўртасида Шериклик ва ҳамкорлик тўғрисидаги битим ратификация қилинди. Бу битим сиёсий, иқтисодий, илмий-техникавий, ижтимоий, маданий-маърифий алоқалар ривожи учун имконият туғдирди. Жумладан, томонлар ўзаро савдода бир-бирларига энг қулай шароит яратадилар, бир-бирларига тегишли товарларни ўз ҳудудлари орқали эркин транзит қилишни таъминлайдилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.