Yevropa tiklaniş va taraqqiyot banki

Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 14–15-b. — ziyouz.com

Yevropa tiklaniş va taraqqiyot banki (YETTB) (The European Bank for Reconstrustion and Development) — Markaziy va Şarqiy Yevropa mamlakatlari, şuningdek, MDH ga a'zo mamlakatlarni iqtisodiy va ijtimoiy rivojlantirişga yordam körsatuvçi xalqaro bank. 1990 y.da 42 a'zo mamlakat hukumatlari tomonidan 10 mlrd. ekyu mablağ b-n taşkil etilgan. 1991 y.dan faoliyat olib boradi. Ştab-kvartirasi Londonda. YETTB bozor iktisodiyotiga ötiş davrida bölgan mamlakatlarda amalga oşirilayotgan islohotlar (davlat mulki va korxonalarini xususiylaştiriş hamda monopoliyadan çiqariş; tadbirkorlikni rivojlantiriş; i. ç., xizmat körsatiş va moliya sektorlariga investitsiyalarni jalb etiş; kapital bozorini şakllantiriş va h. k.)ga moliyaviy yordam körsatadi va ularning jahon iqtisodiy hamjamiyatiga tezroq qöşilişiga kömaklaşadi. Bank kiçik va örta biznesni qöllab-quvvatlaş va tadbirkorlar sinfini şakllantiriş masalalariga katta e'tibor beradi, transport, energetika, i. ç. sohalaridagi yirik infratuzilma loyihalarini moliyalaşda iştirok etadi. Bank resurslarining kamida 60% xususiylaştirilayotgan davlat korxonalari yoki xususiy sektor korxonalariga, 40% infratuzilma yoki boşqa loyihalarga yönaltiriladi. 1997 y.da bank tomonidan Yevropa Ittifoqi b-n hamkorlikda moliyaviy ta'minlagan loyihalar qiymati 240 mln. ekyuni taşkil etdi.

Özbekiston 1992 y. boşida YETTBga a'zo böldi va şu yili Toşkent ş.da uning vakolatxonasi oçildi. 1993 y.dan Özbekistonda loyihalarni amalga oşirişda iştirok eta boşladi. 1994 y. 10 yanv.da YETTBning Direktorlar kengaşi Özbekiston Respublikasiga loyihalarni moliyalaş masalalari böyiça salbiy garov şartlarini bekor qildi.

YETTB Özbekistonda moliyaviy sektor va bank infratuzilmasini rivojlantiriş, energetika majmui, turizmni rivojlantiriş, kiçik va örta biznesni qöllab-quvvatlaş, bozor infratuzilmasini şakllantiriş, tabiiy resurelarni uzlaştiriş, paxtani qayta işlaş va yengil sanoatning boşqa tarmoqlarini taraqqiy ettiriş kabi yetti yunalişda faoliyat yuritadi. YETTB Farğona neftni qayta işlaş z-dini jihozlaş (umumiy qiymati 81,5 mln. ekyu); energetika i. ç. quvvatlarini oşiriş va Sirdaryo GRESning xalqaro andozalarga muvofiqligini ta'minlaşga qaratilgan (umumiy qiymati 25,2 mln. ekyu) va Toşkent xalqaro aeroportini ta'mirlaş, şuningdek, xavfeizlikni oşiriş uçun maxsus jihozlar sotib oliş (umumiy qiymati 43,5 mln. ekyu) loyihalarni amalga oşiriş uçun kreditlar ajratdi.

Hoz. vaqtda Özbekistonda YETTB iştirokida umumiy qiymati 1 mlrd. AKD1 dollaridan ortiq bölgan 15 loyiha amaliyotga joriy etilmoqda (bunda bankning bevosita moliyalaşdagi uluşi 597,7 mln. AQŞ dollariga teng). Xususan, YETTB tomonidan Özbekistonda urta va kiçik biznesni rivojlantiriş maqsadida 120 mln. AQŞ dollaridan iborat kredit berildi. Şundan 60 mln. AKŞ dollari hukumat kafolatisiz Özbekiston Respublikasi Taşqi iqtisodiy faoliyat milliy bankiga, 60 mln. dollari esa hukumat kafolati b-n boşqa tijorat banklariga berilgan (2001).

Aşur Qodirov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЕВРОПА ТИКЛАНИШ ВА ТАРАҚҚИЁТ БАНКИ (ЕТТБ) (The European Bank for Reconstruсtion and Development) — Марказий ва Шарқий Европа мамлакатлари, шунингдек, МДҲ га аъзо мамлакатларни иқтисодий ва ижтимоий ривожлантиришга ёрдам кўрсатувчи халқаро банк. 1990 й.да 42 аъзо мамлакат ҳукуматлари томонидан 10 млрд. экю маблағ б-н ташкил этилган. 1991 й.дан фаолият олиб боради. Штаб-квартираси Лондонда. ЕТТБ бозор иктисодиётига ўтиш даврида бўлган мамлакатларда амалга оширилаётган ислоҳотлар (давлат мулки ва корхоналарини хусусийлаштириш ҳамда монополиядан чиқариш; тадбиркорликни ривожлантириш; и. ч., хизмат кўрсатиш ва молия секторларига инвестицияларни жалб этиш; капитал бозорини шакллантириш ва ҳ. к.)га молиявий ёрдам кўрсатади ва уларнинг жаҳон иқтисодий ҳамжамиятига тезроқ қўшилишига кўмаклашади. Банк кичик ва ўрта бизнесни қўллаб-қувватлаш ва тадбиркорлар синфини шакллантириш масалаларига катта эътибор беради, транспорт, энергетика, и. ч. соҳаларидаги йирик инфратузилма лойиҳаларини молиялашда иштирок этади. Банк ресурсларининг камида 60% хусусийлаштирилаётган давлат корхоналари ёки хусусий сектор корхоналарига, 40% инфратузилма ёки бошқа лойиҳаларга йўналтирилади. 1997 й.да банк томонидан Европа Иттифоқи б-н ҳамкорликда молиявий таъминлаган лойиҳалар қиймати 240 млн. экюни ташкил этди.

Ўзбекистон 1992 й. бошида ЕТТБга аъзо бўлди ва шу йили Тошкент ш.да унинг ваколатхонаси очилди. 1993 й.дан Ўзбекистонда лойиҳаларни амалга оширишда иштирок эта бошлади. 1994 й. 10 янв.да ЕТТБнинг Директорлар кенгаши Ўзбекистон Республикасига лойиҳаларни молиялаш масалалари бўйича салбий гаров шартларини бекор қилди.

ЕТТБ Ўзбекистонда молиявий сектор ва банк инфратузилмасини ривожлантириш, энергетика мажмуи, туризмни ривожлантириш, кичик ва ўрта бизнесни қўллаб-қувватлаш, бозор инфратузилмасини шакллантириш, табиий ресуреларни узлаштириш, пахтани қайта ишлаш ва енгил саноатнинг бошқа тармоқларини тараққий эттириш каби етти йуналишда фаолият юритади. ЕТТБ Фарғона нефтни қайта ишлаш з-дини жиҳозлаш (умумий қиймати 81,5 млн. экю); энергетика и. ч. қувватларини ошириш ва Сирдарё ГРЭСнинг халқаро андозаларга мувофиқлигини таъминлашга қаратилган (умумий қиймати 25,2 млн. экю) ва Тошкент халқаро аэропортини таъмирлаш, шунингдек, хавфеизликни ошириш учун махсус жиҳозлар сотиб олиш (умумий қиймати 43,5 млн. экю) лойиҳаларни амалга ошириш учун кредитлар ажратди.

Ҳоз. вақтда Ўзбекистонда ЕТТБ иштирокида умумий қиймати 1 млрд. АКД1 долларидан ортиқ бўлган 15 лойиҳа амалиётга жорий этилмоқда (бунда банкнинг бевосита молиялашдаги улуши 597,7 млн. АҚШ долларига тенг). Хусусан, ЕТТБ томонидан Ўзбекистонда урта ва кичик бизнесни ривожлантириш мақсадида 120 млн. АҚШ долларидан иборат кредит берилди. Шундан 60 млн. АКШ доллари ҳукумат кафолатисиз Ўзбекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолият миллий банкига, 60 млн. доллари эса ҳукумат кафолати б-н бошқа тижорат банкларига берилган (2001).

Ашур Қодиров.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.