Yirtqiçlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 10-b. — ziyouz.com
Yirtqiçlar YIRTQIÇLAR, etxör hayvonlar (Carnivora) — sut emizuvçilarning bir turkumi. Kattaligi har xil. Tanasining uz. 20 sm dan (latça) 3 m gaça (oq ayiq). Oğirligi 0,1—700 kg. Bu turkumga, asosan, yirtqiç hayvonlar kiradi. Qoziq tişi katta, oziq tişlari ötkir. Kurak tişlari kiçik va yaxşi rivojlanmagan. Yuqori jağidagi oxirgi soxta va birinçi çin oziq tişlarining körinişi özgarib, yirtqiç tişga aylangan. Y. ning tirnoqlari yaxşi taraqqiy etgan va ötkir. Ba'zilarining tirnoqlari içkariga botib kirgan. Köriş, eşitiş va hidlaş organlari yaxşi rivojlangan. Oşqozoni oddiy, köriçagi qisqa yoki mutlaqo yöq. 7 ta; muşuksimonlar, viverrasimonlar, susarsimonlar, sirtlonsimonlar, itsimonlar, ayiqsimonlar va yenotsimonlar oilalariga bölinadi. Y. Avstraliya va Polineziyadan taşqari qamma yerda keng tarqalgan. Özbekistonda 6 oilaga mansub 25 taça turi uçraydi. Y. zararkunanda kemiruvçilar sonini çeklovçi hamda tabiatda kasal va nimjon xayvonlar sonini kamaytiruvçi tabiiy sanitarlar sifatida ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЙИРТҚИЧЛАР, этхўр ҳайвонлар (Carnivora) — сут эмизувчиларнинг бир туркуми. Катталиги ҳар хил. Танасининг уз. 20 см дан (латча) 3 м гача (оқ айиқ). Оғирлиги 0,1—700 кг. Бу туркумга, асосан, йиртқич ҳайвонлар киради. Қозиқ тиши катта, озиқ тишлари ўткир. Курак тишлари кичик ва яхши ривожланмаган. Юқори жағидаги охирги сохта ва биринчи чин озиқ тишларининг кўриниши ўзгариб, йиртқич тишга айланган. Й. нинг тирноқлари яхши тараққий этган ва ўткир. Баъзиларининг тирноқлари ичкарига ботиб кирган. Кўриш, эшитиш ва ҳидлаш органлари яхши ривожланган. Ошқозони оддий, кўричаги қисқа ёки мутлақо йўқ. 7 та; мушуксимонлар, виверрасимонлар, сусарсимонлар, сиртлонсимонлар, итсимонлар, айиқсимонлар ва енотсимонлар оилаларига бўлинади. Й. Австралия ва Полинезиядан ташқари қамма ерда кенг тарқалган. Ўзбекистонда 6 оилага мансуб 25 тача тури учрайди. Й. зараркунанда кемирувчилар сонини чекловчи ҳамда табиатда касал ва нимжон хайвонлар сонини камайтирувчи табиий санитарлар сифатида аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.